Tuesday, March 5, 2013

"क्रांती-प्राजक्ता"(ताई-माई)



रुद्राक्यांच्या ताम्हणातल्या या दोन वाती.
एकीचं नाव प्राजक्ता तर एक आहे क्रांती.
प्रसिद्ध कीती कबड्डीपटू नाबर भगिनी, थोरलीची तर होती विश्वात साऱ्या ख्याती.
तिच्या नावावरुनंच ठेवलं भाऊंनी ज्येष्ठ कन्येचं नाव मग "क्रांती".
आजोबा (काका) नेहमीच म्हणत, तुझ्यात दिसते मला माझी आई.
अन म्हणूनंच धाकटीचं नामकरण केलं त्यांनी "माई"
पहिल्यापसूनंच माई हट्टी होती थोडी.
अभ्यासाचीही नव्हती तिला म्हणावी अशी गोडी.
ताई मात्र तिघांमधे होती एकदम समजूतदार.
अभ्यासातही असायची कामगिरी तिची चमकदार.
"क्रांती".... नावाप्रमाणेच तिच्या वागण्या-बोलण्यातही आहे वेगळेपणा.
"NO NONSENSE GIRL" आहे ती, तिला चालत नाही कसलाच थिल्लरपणा.
मुलगी असूनही तिनं समर्थपणे पेललेली थोरल्या मुलाची भूमिका सर्वांनी पाहिलीए.
कठीण परीस्थितीत नेहमीच ती भाऊंच्याही खांद्याला खांदा लावून ऊभी राहीलीए.

"प्राजक्ता".... पारीजातकाच्या फूलापरीच आहे तिचं रुप.
सार्थ ठरवलंय नाव तिनं "माई", सर्वांचीच करते माया खूप.
देण्यासाठी हात तिचा नेहमीच सढळ असतो.
फायद्या-तोट्याचा त्यामधे मग कधीच विचार नसतो.
लिहिणार किती, बोलणार किती????
आमच्याच दोन श्वासांना शब्दांमधे तोलणार किती????
लग्न झालं, घर बदललं.....
नाव गाव सारं बदललं....
सावळे अन भिक्षावतीमठांच्या घरातूनही या दोनही "वाती" माहेरच्या ताम्हणात तेवत आहेत.
"प्रकाशाच्या" कुटुंबाला त्याच अजूनही "प्रकाशमय" ठेवत आहेत....


कुणाल.

Thursday, February 21, 2013

रातीच्या वाटेवरचा दिस



रातीच्या वाटेवरचा दिस अन दिसाला गिळणारी रात
ठासून ठासून भरलेली भीती येकेका क्शनात.
उगवतीचा सूर्य बी काळा ठिक्कार
काळजाच्या खिडकीतून कवडसा पाडायला आशेचा नकार.
गोठलेल्या भावनेला आसवांचा स्पर्श ओला
वैऱ्यापरीस बी वंगाळ चिंतायला मनाचा मार्ग खुला.
माज्यात झिरपनारं दुःख अन दुःखातंच मिसळनारा मी
काळजाचा हरेक ठोका वडतोय निराशेचीच री.
आशेच्या किरनाला काळोखंच दिसतोय.
कष्टानं मांडलेला खेळ उधळून नियतीचा नवा डाव हसतोय.
सुखाच्या ठिनगीला दुःखाचाच कोळसा जाळतोय
उद्याच्या भीतीनं सुखाला नजरे पल्याड ठेउन मी त्योच त्यो कोळसा उगाळतोय.
कितीबी काळवंडलं तरी ढगाला आसतेच ना चंदेरी किनार
इश्वास हाय मला येक दिस नक्कीच लखलखाट व्हनार.
आरं इंद्रधनुनं लपवले जरी रंग पन लाभलाय मला बी वादळाचा संग.
इजेची ताकद हाय माज्यात...

इजेपरीसंच कडाडीन अन इजेपरीसंच पेटीन
येक दिस सुखाच्या गारव्याला सुखाच्याच बरसातीत कडकडून भेटीन.

कुणाल.


Tuesday, February 19, 2013

तरीही "तुझाच"



तुझ्या त्या घट्ट पकडीतून
नव्हतंच सुटायचं मला.. पण...
वळलेल्या मुठीतून रेती सुटावी कण्‌कण
तसाच निसटत राहीलो... माझ्याही नकळत
अन सुरु झाली ससेहोलपालट मग
भरती अन ओहोटीच्या चक्रात
दिसायचीस तू ईथे एकटी
किनाऱ्यावर.. समुद्राशी गुजगोष्टी करताना
अन मी मात्र ओढला जायचो
खोल खोल खोल... असहाय्य...
कधी धडकलो तुझ्या पायापर्यंत
थांबलो क्षणभर तिथे.. पण...
पुढच्याच लाटेसोबत प्रवास परतीचा
गोंधळून टाकणारं सगळं..
असंच घडत राहीलंय आजवर
आता मात्र विचार करायचंच सोडून दिलंय मी
झोकून दिलंय स्वतःला त्या किनाऱ्यावर
कळून चुकलंय आता
आयुष्य असंच जाणार
किनाऱ्यावरच्या वादळात..
..
...
मी उसवंत नव्हतो वीण
एक प्रयत्न मात्र केला केविलवाणा
समुद्र अन तुझ्यातली दरी सांधण्याचा... अपयशी!!!

-- ना तुझा ना त्याचा

तरीही "तुझाच"

वादळातही अन वादळानंतरही

कुणाल

ना आता थांबणार मी



सरधोपट मार्गावर का उगी रमणार मी
मी शोधली वाट माझी ना आता थांबणार मी
भले एकटी आज ईथे
वाटेवरही फक्त काटे
तुच्छ लेखणाऱ्या नजरा त्या
उपहासाचे कटाक्ष आणि
साठवलेत काळजामध्ये
डोळ्यातलंही रोखलंय पाणी
विरोधाला निर्धार म्हणतो ना आता रडणार मी
मी शोधली वाट माझी ना आता थांबणार मी

लटपटले कधी पाय जरी
ठेचकाळले धडपडले तरी
चालत राहण्याची जिद्द खरी
राखेतूनही झेपावेन मी निश्चित त्या नभावरी
हारण्याची आता न भीती
आव्हानांची मशाल हाती
पेटून उठले जिद्दीनं ज्या आग ना विझणार ती
मी शोधली वाट माझी ना आता थांबणार मी

दिशाहीन म्हणता म्हणता
हिणवा मला खुशाल आता
खुणावतो शिखर माथा
चढणीची मग कशाला चिंता
फिरवलीत नजर आज पार
उद्या जपाल पाऊलखुणा याच जीवापाड
अवकाशाला घालून गवसणी
नाळ जमिनीची ना तुटणार ही
लढणार भिडणार आव्हानांना अन निश्चितंच जिंकणार मी
मी शोधली वाट माझी ना आता थांबणार मी

कुणाल प्रकाश रुद्राके

Special thanx to Sneha Barge... A chat with her made me write this one
And dedicated to all the admirers & haters of today's woman. They actually help her fight against the odds & achieve the position she aims for :)

आठवणी



ए मामाए मामा
मामी नाईये मामी भुई गेली
आज्जी भो
काक्का मो
पाश एतेय
हिरा एतेय
बायं चल
चॉक्की
फिय्या
चीचीए चीची
न्यू न्यू
हाए हा...
चाई गाई
हे काये
एहेह नाही
एय
मामा मला नाई जायचं
शब्द घुमतायेत अजूनंही कानात
पोटाची मिठी अजून जाणवते
वाटतं कुणीतरी खुणवतंय.. लाजून
दाराकडे बोट दाखवून
गाडी लावताना वाटतं..
खिडकीतून बघत असेल तो
मामा गेम मॉलमधे जायचं... प्लीSSSSज
हात ओढून म्हणेल तीही
मग हात वळतात स्काईपकडे
तुम्ही दिसता बोलता
दूधाची तहाना भागते ताकावर
उरलेल्या वेळात मात्र जाणवतं
परत एकदा...
ईस्त्री केलेलं घर
रीकामंच असतं खरंतर
घरात ईन मीन चार डोकी
चौघांचेही डोळे बघत असतात वाट
पण चहूबाजूला दिसतात फक्त आठवणी
अन मग पलटायची पानं कॅलेंडरची
तुमच्या पुढच्या भेटीपर्यंत
तोपर्यंत आहेतंच... आठवणी

मामा
(पुढल्या वेळेस तोही बोलेल स्पष्ट अन
तीही करेल जरा जास्तंच हट्ट...
वाट बघतोय मीही हट्टीपणानी)

डुलकीची भ्रांत



Photo Source: (AP Photo/Channi Anand) AP

गाड्यांचा धूर धूळ
रस्त्यावरच्या टग्यांची अरेरावी
रणरणतं ऊन
अन साला नेमकं तेव्हाच..
पेट्रोलचा काटा तळाला..
ए.सी. बंद, ओघानंच
सगळं सहन करत
गाडी थांबवली त्यानं..
गजबजत्या चौकात.. नाईलाजानंच...
लाल दिवाही वाकुल्या दाखवत होता त्याला
कपाळावरचा घाम पुसत
तिच्या हालचाली टिपत होता तो
१८-२० वर्षाची असावी
कळकटलेले कपडे अन अंगही..
गाडीजवळ जाताच चेहेऱ्यावर असहाय्य भाव
कोणाला फक्त आर्जवं तर
कोणाच्या गाडीच्या काचेवर टक्‌टक
तिचा स्पर्श होताच..
वैतागून हात झटकणारे अन
शिव्या हासडणारे लोक..
ती मागे वळूनही न पहाता
पसरत होती हात एकेका पुढं
कडेवर रडणारं पोर
धूळीनं माखलेले गाल
आणि गालावर सुकलेले आसवांचे ओघळ
रडून रडून कदाचित थकलेलं तिचं पोर
असंच मान टाकून झोपी गेलं तिच्या कडेवर
मुठभर मासही नाही ना तिच्या ना त्याच्या अंगावर
ती एकेक पाऊल पुढे टाकत असतानाच
कानावर बायकोचा आवाज
"ए खिडक्या बंद कर रे, सोनूला झोप लागलीये... बिचकतोय तो"
सवयीनं काचा वर सरकवताना
ती उभी गाडी शेजारी.. ओशाळभूत नजरेनं त्याच्याकडे बघत..
रणरणत्या ऊनात, धूर धूळ अन कर्कश्श्य गोंगाटात
तिचं पोर निजलेलं शांत...
अन वर सरकवल्या काचेच्या गाडीतही
आम्हाला सोनूच्या डुलकीची भ्रांत

कुणाल प्रकाश रुद्राके

"लगीन घाई"





न्हाई न्हाई म्हनताना ठरलं की राव
येता जात ईचारत्यात समदे
कोन हाय काय कर्ती काय तिचं नाव
मोबाईलमदला फुटू दावताना मी बी लाजतो लै
आन लांब हाय म्हनता म्हनता चालू झाली लगीन घाई

ईकडं क्येळवन तिकडं आहेर
पत्रिका, मांडववाला.. समदा येळ घराभायेर
साड्या कपडे खरेदीची घाई
सोनं नाणं खर्चाला कस्लाच तोटा न्हाई
बस्ता बांधताना जेवायची बी शुद्ध र्हात न्हाई
धा दिवसावर आलं गड्यांनो सुरु झाली लगीन घाई

लगीन झाल्यावर कुटं जानार फिरायला
ईचारत्यात समदे पन येक येत न्हाई सुचवायला
शिमला केरळ मलेशिया श्रीलंका
समद्याची चौकशी करुन बी
फायनल होईनाय काही
एखांदं बी चांगलं प्यॅकेज हाती लागत न्हाई
येकेक दिसं म्हत्वाचाय लै, चालू झालीये लगीन घाई

तेलच्या लाडू चिवडा
सैपाकाचा बी घाट केवडा
पावन्यांची वर्दळ आई भाऊंची लगबग
कामा मागनं काम अन समद्यांची दगदग
नाच गाणं देवकार्य हळदी
मेंदी बिंदी झ्याकच अगदी
घोडा बँड चौघडे सनई
घराला लाईटींग पनत्या अन समई
समदे म्हनत्यात आजवर लै घोकलं
आता कस्ली बी कसर ठीवायची न्हाई
आई भाऊंना समाधान, ताई माई खुश
भाचरांचा दंगा अन समद्यांची लगीन घाई...
चालू झालीया लगीन घाई

लकांनो येयचं बर का...कारन..
औंदा खरंच लगीन कर्नार हाय

कुणाल प्रकाश रुद्राके

(या टायमाला कवितेतली पात्र अन घटना काल्पनिक न्हाईत)

Getting married on
23 Dec 2012

आयुष्य जगायचंच राहीलं



मी माझ्याशीच बोलताना
काटा बनून स्वतःलाच सलताना
गेले खोलवर
सोबतीला फक्त जर तर
दिसली नाही जखम कोणाला वरुन
ना रक्ताळली ना भळभळली पण
राहीली मनात खोलवर घर करुन
मग धावताना स्वतःपासून...
ठेचकाळले स्वतःलाच...
पडले, रडले अन कंटाळलेही
पण चालूच राहीला खेळ रुतण्याचा..
स्वतःच स्वतःला जीवघेणं बोचण्याचा..
मग वाटलं एक दिवस..
संपवावं सारं..
मिटल्या डोळ्यानं तरी वाटेल बरं..
चकचकतं पातं सेव्हन ओ क्लॉकचं फिरवावं मनगटावरुन
सांडत रहावा जीव थेंब थेंब शरीरातून..
केला निर्धार अन चिमटीत पकडलं
पाहून त्याला पाऊल जागीच अडखळलं
"ताय झालं मम्मा तुला? नतो ना लुशू"
त्याचे बोबडे शब्द पडले कानावर..
अन आजवर स्वतःशीच बोलणारी मी आले मग भानावर
त्याला मिठी मारताना पातं पडलं हातातून गळून
अन डोळ्यात अडकलेले जर तर आले गालावर ओघळून
"ताय झालं मम्मा, नतो ना ललू"
रडवेल्या आवाजात बोलला तो न रहावून
सुख सुख ते काय असतं वेगळं याहून??
झिडकारलं जर तर भिरकावलं पातं
पुसले व्रण अन स्वीकारलं नातं
ईवल्याशा त्यानं माझ्याकडं हळूच हसून पाहीलं
कळलं मलाही तेव्हाच "जर तरच्या" पलिकडे आयुष्य जगायचंच राहीलं

अरे हो.. आता काळजी करु नका, मी मजेत आहे... रादर आम्ही सगळेच!

कुणाल प्रकाश रुद्राके
(त्याच्या निरागस डोळ्यांनीच शिकवलं मला उद्याची चिंता सोडायला
अन माझ्या चौकोनी कुटुंबानी शिकवलं हसत दुःखाला भिडायला)

भाषा डोळ्याची


आठवतंय..?
काहीतरी सांगायचंय म्हणून
कानांत हलकेच फुंकर मारायचास..
कानाला तुझ्या ओठांचा हळूवार स्पर्श
शहारायचे मी क्षणात..
मग घ्यायचे अंग चोरुन..
अन तू नकळत परत तेच करायचास..
मी चिमटा काढायचे मग
अन तू आव आणायचास कळवळल्याचा
मी त्यावरुन फिरवलेला हात आणि
असू दे म्हणून तू पाठीवर दिलेली थाप..
वेड्यासारखं चालायचं नाही
काहीही आपलं..
तास्नतास न बोलता एकमेकांच्या खोड्या..
त्यामधे जाणवणारा आपलेपणाचा हक्क
जवळीक आपसूकंच वाढली होती आपली
तरीही.. टेकडीवरुन सनसेट पाहताना जपलेलं अंतर
मी हातातल्या घड्याळाकडे पाहील्यावर..
“थांब ना थोडावेळ” म्हणून डोळ्यानंच बोलणारा तू
आत्ता जाऊदे.. आज नक्की बोलूया रात्री..
नाही झोपणार लवकर.. म्हणून रोजंच प्रॉमिस करणारी मी
फोनवरची कुजबूज.. रात्री अपरात्री झोपेत वाचलेले अन झोपेतंच केलेले एसेमेस
अन कधी कधी फोनवर बोलतानाही भास व्हायचा मला
तू कानांत फुंकर मारल्याचा.. मग पुन्हा तोच खेळ
अन एक दिवस अचानक.. कानाशी झुकलास अन..
हलकेच कुजबुजलास, "विल यू मॅरी मी?"
यावेळेस खरंच बोललास काहीही त्रास न देता..
पण तरीही शहारले मी.. क्षणार्धात...
तुझे डोळे नेहमीच बोलायचे.. पण
तू कधी बोलला नव्हतास..
मी फक्त हसले उत्तरादाखल
अन तू झुकलास परत कानाशी..
बघ.. आठवलं तरी शहारा येतो अंगावर...
"होकार" अजून कसा द्यायचा तूच सांग??

तुझीचं ("च" वर अंमळ जोर दिलाय.. कारण तुला समजत नाही भाषा डोळ्याची)

कुणाल प्रकाश रुद्राके

Photo by: Solar Photographers 2010

सिंचनदेवा



जय देव जय देव जय सिंचनदेवा
कोरड्या नद्यांवरही धरणं बांधू या जय देव जय देव

निकृष्ट बांधकामं सिमेंटच्या चोऱ्या
टेंडरच्या पैशासाठी घेऊन बसलो खोऱ्या
निविदांचं जंजाळ कंत्राटांचा मारा
टेबलाखालच्या अर्थकारणात जीव गुंतलाय सारा
साहेब, बाबा, दादांचा तोरा
नैतिकतेला हरताळ फासलेला बरा
जय देव जय देव
जय देव जय देव जय सिंचनदेवा
कोरड्या नद्यांवरही धरणं बांधू या जय देव जय देव

मुख्य अभियंत्याला माथेफिरु म्हणा
वाकवून वाकवून त्याचा मोडा हा कणा
त्याच्या पत्रांकडे दुर्लक्ष करुन
खाऊया मलिदा सगळेच चोरुन
पाण्यावरुन लक्ष हटवूया
राजीनाम्यावर केंद्रित करुया
जय देव जय देव
जय देव जय देव जय सिंचनदेवा
कोरड्या नद्यांवरही धरणं बांधू या जय देव जय देव

आकडे पाहून फिरतातं डोळे
जनतेचा पोटात येईनात का गोळे
बजेटला बदनाम करतात घोटाळे
विरोधकांचे तर हे फसवे सापळे
"खादी"चा आपण राखूया मान
खाकीला झुकवून करु गतःप्राणं
जय देव जय देव
जय देव जय देव जय सिंचनदेवा
कोरड्या नद्यांवरही धरणं बांधू या जय देव जय देव

फूटू दे धरणं वाहू दे गावं
नोटांवरती आमचीचं नावं
ओलिताखाली चिंचोक्याएवढं क्षेत्रं
जनतेची पाण्यासाठी वणवण सर्वत्रं
दुष्काळ महागाईनं मेली जनता
हि तर सुरुवात थांबू नका आता
जय देव जय देव
जय देव जय देव जय सिंचनदेवा
कोरड्या नद्यांवरही धरणं बांधू या जय देव जय देव

कुणाल प्रकाश रुद्राके

औंदा लगीन करायचं हाय - २



औंदा लगीन करायचं हाय - २

लई झालं अन थोडं ऱ्हायलं
तरी बी व्हत न्हवतं काही
वाट बगून बगून कंटाळा आला लै
कोन कशी कवा भेटंल
लकांनो डोस्कच काम देत न्हाय
पन ठरव्ली येकंच गोश्ट
औंदा लगीन करायचं हाय

कांदा पोहे अन भेटी गाटी
आमचा बंग्ला अन तेंची ईस्टेट मोटी
नोकरी धंदा फॉरेन अन प्याकेजच्या बाता
नातं नंतर पन करु यव्व्हार आता
अन मंग आस्ल्या स्थळांना म्हनावं काय
काय बी झालं तरी औंदा लगीन करायचं हाय

माय अन बा वैतागलेत लै
वाटतं तेंना समजवून सांगावं काही
समद्यांची हुतात पन आमच्या घरचा शेर खाल्ला आसंल कोनी?
ईचार करुन करुन पाक तरास करुन घेतलाय तेंनी
ईषय येकंच येता जाता
म्हनं पुडचा उमेदवार ह्योच आता
दिसभर नुस्त स्थळं, पत्रिका, फोटू अन काय काय
तेंचा तरास कमी करन्यासाटी तरी
औंदा लगीन करायचं हाय

मित्रांची बी प्रश्न त्योच
समदं यवस्थिते पन म्हनं गोंधळ घालत आसंल ह्योच
ह्याला आनि कोनती अप्सरा हवी
रोजरोज कुटून आनायची स्थळं नवी
पत्रिका दाखवून केलीये शांति बिंती
पैल्यांदा डोस्कं खात्यात मंग सांगत्यात
योग आल्याबिगर होत न्हाई गोश्ट कोनती
भेटनं तर न्हाईच पन आजकाल वैतागून तेंचे फोन बी उचलत न्हाय
आयला समद्यांना ऊत्तर देन्यासाटी औंदा लगीन करायचं हाय

नाकी डोळी नीट बगावी
चार बूकं तरी शिकलेली असावी
घर दार पै पैका तेच्यापरीस
मानसं आमाला चांगली हवी
अशीच येक..
तेंना बी अन मला बी आवडनारी घावली हाय
तिच्या घर्च्यांना बी कसलीच हरकत न्हाय
अन म्हनूनंच तयारी करा लकांनो
औंदा लगीन करायचं हाय


कुणाल प्रकाश रुद्राके
(विशेष सूचना: या कवितेतील पात्र अन घटना पूर्णपणे काल्पनिक असून, कोणाशीही साधर्म्य आढळल्यास तो एक निव्वळ योगायोग समजावा ;) )

दोघं - भाग १५

  तो मुंबई विमानतळावर पोहोचला . इमिग्रेशन चेक वगैरे सोपस्कार पार पडले होते आणि पुण्याला जाण्यासाठी पुढची फ्लाईट पाच तासानंतर...