दोघं - भाग ५

ती उठली, म्हणजे तिला जाग आली पण ती तशीच अंथरुणात लोळत पडली होती. आज काही केल्या उठून अंग झटकून कामाला लागावं असं वाटेचना तिला. पापण्या आपसूकंच मिटत होत्या आणि परत उघडायचा प्रयत्न केल्यावर किलो किलोचं वजन पापण्यांवर बांधल्यागत वाटत होतं. ती उठून बसली चेहऱ्यावरुन हात फिरवला, केस नीट केले, खिडकितून बाहेर पाहिलं खडखडीत उजाडलं होतं, उन्हाची तिरीप खिडकिच्या काचेला छेदत आख्या खोलीभर आरपार पसरत होती. खिडकिच्या बाजूच्या टेबलावर कॉफीचा रीकामा कप होता, त्याच्या शेजारी ताजी वर्तमानपत्र, त्यावर चष्म्याचा छोटासा बॉक्स. आज तिला न उठवता त्यानं स्वतः कॉफी करुन घेतली आणि पेपर वाचत एकट्यानंच प्यायली सुद्धा. त्याची डॉक्टरसोबत अपॉइंटमेंट होती म्हणून सगळं उरकून पेपर वाचून तो वेळेवर घराबाहेर पडला होता.

मागच्या भिंतीवरच्या गजानन महाराजांच्या फोटोकडे बघून तिनं हात जोडले, तोंडातल्या तोंडात काही बोलली आणि आळस झटकून उठून ऊभी राहिली, टेबलावरचा मोकळा कप उचलून धुवून ठेवला. तिनं एकदा सबंध घरात नजर फिरवली आणि बाहेरच्या चप्पल स्टँडच्या शेजारच्या कप्प्यातून रांगोळी अन हळदी कूंकवाचे डबे काढले. दरवाजाची कडी ऊघडून अंगणात रांगोळी काढण्यासाठी मांडी घालून बसली. रोजंच ती सकाळी आदल्या दिवशीची रांगोळी पुसून, झाडून सडा घालून नवी रांगोळी काढायची, खूप आवडायचं तिला सडा रांगोळी करायला. असं केल्यानं मन प्रसन्न होतं स्वतःचं अन घरात येणाऱ्या जाणाऱ्या प्रत्येकाचंच असं तिनं मानणं होतं. पण आज काही केल्या तिला कालची रांगोळी पुसायची ईच्छा होईना. बराच वेळ तशीच बसून राहीली ती अंगणातल्या रांगोळीकडे बघत अगदी नजर धुरकट होईस्तोवर. पदरानं डोळ्याच्या कडा पुसत उठून ऊभी राहिली अन रांगोळी न पुसता आजूबाजूनं झाडून घेतलं तुळशीला पाणी घातलं. हे सगळं करताना तिच्या कानात सारखे तिच्या नातीचे शब्द घुमत होते, "आजी मी रांगोळी काढू प्लिज". हंम्म.. कालची रांगोळी तिच्या नातीनंच काढली होती, गोंडस गणपती अन शेजारी इंग्रजीमधे लिहिलं होतं, "Ganapati Bappa". तिनं रांगोळी आणि हळदी कूंकू परत जागेवर ठेऊन दिले.

दाराशेजारची जागा आज रीकामी होती, गेला महिनाभर तिथे दहा-पंधरा तरी चपलेचे जोड पडलेले असायचे, येता जाता ती एकेकाली ओरडायची चपला स्टँड मधे ठेवत जा रे, बाहेर दिसल्या तर एकेकाला फटके देणारे. आज तीच रीकामी जागा पाहून तिला कसंसंच झालं.
ती मग आतल्या खोलीत गेली, तिकडे नातीचे लेकीचे पॅकिंग करताना नजरचुकीनं राहीलेले कपडे पडले होते, कुठे नातवंडांची खेळणी तर कुठे नातीनं काढलेली छान छान चित्र. तिनं सगळं तसंच जागेवर ठेवत डोळ्यात साठवून घेतलं आणि दुसऱ्या खोलीत गेली. तिथे ड्रेसिंग टेबलवर नातीनं केलेलं ग्रिटींग कार्ड पडलं होतं, "आय विल मिस यू मामा", तिचा गळा भरुन आला, आता कोणत्याही क्षणी बांध फुटणार असं तिला वाटत होतं तेवढ्यात लँडलाईन वाजला, लगबगीनं हॉलमधे जात तिनं फोन ऊचलला. फोन त्याचा होता.
तो: उठलीस का?
ती: (गळा दाटलेला असूनंही जमेल तितका आवाज नॉर्मल ठेवत) हंम्म्म..
तो: कॉफी घे ओव्हनमधे गरम करुन, गॅसवर झाकून ठेवलीए.
ती: हंम्म्म.. घेते.
तो: काय करणार, लेकरं मोठी झाली ती उडून जाणारंच गं.. प्रत्येकाचं आभाळ वेगळं, महिनाभर का असेना किलबिलाट ऐकायला मिळतो, अंगाखाद्यावर खेळतात हेही काही कमी नाही.
ती: ... (गालावर गरम पाणी)
तो: मी येतोच, १५-२० मिनिटात.
ती: लवकर या
आता त्यानं डोळ्यात तरळणारं पाणी लपवत फोन बंद केला.

कॉफी गरम न करता कपात घेऊन ती खिडकीत जाऊन बसली, काच उघडून मारीचं आर्ध बिस्कीट तोडून तिनं बाहेर ठेवलं पण आज रोजच्या कावळ्याचाही पत्ता नव्हता. हातातलं आर्ध बिस्किट तिच्या गळ्याखाली उतरेना, बिस्किट तसंच हातात घेऊन ती बसलेली असताना तो घरी आला अन दरवाजाच्या आवाजानं ती भानावर आली. त्यानं आत येतंच रेडिओचं बटन दाबलं.
तो: (कपाला हात लावत) काय गं? कॉफी गार झालीये पार.
ती: ...
कॉफी ओव्हनमधे गरम करुन त्यानं तिच्या पुढ्यात आणून ठेवली अन समोर बसला. दोघंही एकमेकांशी न बोलता खिडकीतून खाली बघत बसले. बाहेर रोज  नातीला मोठ्यानं आवाज देऊन बोलवणाऱ्या तिच्या मैत्रिणी त्यांच्याच नादात खेळत होत्या.
ती: आजी तुझ्या डोक्याला तेल लावू? आजी थांब थांब मी पाय दाबते तुझे.. मामा आज आम्हाला तू ग्राऊंडवर नेऊ शकतोस? आंss
ती तिच्याच नादात नातीचे डायलॉग्‌ज म्हणत होती. त्यानं काही ऐकलं की नाही कुणास ठाऊक.. की त्याच्याही कानात नातवंडांचे आवाज अजूनंही घुमत होते जणू आणि नजर बाहेर खेळणाऱ्या मुलांमधे नातवंडांना शोधत होती.
तो: (त्यानं चेहरा तिच्याकडे वळवत विचारलं) काय गं केवढा पसारा झालाय घरात, आवरला नाहीस? चल आज मी मदत करतो तुला.
ती: राहू द्या..
तो: अगं असं काय.
ती: राहू द्या खरंच. रोजचं ते ईस्त्री केलेलं घर अंगावर येतं. हा पसारा असला तर अगदीच मोकळं वाटत नाही घर. आठवणीनंच का असेना पण भरलेलं असूद्या जरा, आवरु हळू हळू.

ती बोलत असताना त्याचा फोन वाजला, लेकीचा मेसेज होता: पोहोचलो, पोरांना खायला घालून थोड्या वेळात फोन करते.
त्याच्याकडे बघत तिनं विचारलं कोण आहे? तिच्या हातात फोन देत त्यानं आवंढा गिळला अन फक्त म्हणाला, पोहोचले.
तिनं फोन हातात घेतला तोवर व्हॉट्‌स अ‍ॅपवर नातीची व्हॉईस नोट आली.
नात: आय मिस यू आजी भाऊ, मामा मामी. आजी तू प्लिज मामाला माझ्या ईयर सिक्ससाठी तिकडे अ‍ॅडमिशन घ्यायला सांगशील?
नात बोलत असताना मागून लेकिचा आवाज येत होता.
लेक: आजी भाऊंना सांग रडू नका.
नात: (रडवेल्या आवाजात) आं.. आजी भाऊ रडू नका, मी पण नाही रडत. टेक केअर

तिनं नातवंडांच्या चेहऱ्यावरुन हात फिरवल्यासारखा मोबाईलच्या स्क्रिनवरुनंच हात फिरवला अन म्हणाली सात वर्ष झाली परदेशात जाऊन पण कणभर बदललं नाही माझं लेकरु.
त्यानं डोळ्यावर चष्मा न चढवता सकाळी वाचलेलाच पेपर पुन्हा चेहऱ्यासमोर धरला, का ते वेगळं सांगायला नको.
रेडिओवर लता मंगेशकर आर्त स्वरात गात होत्या: या चिमण्यांनो परत फिरा रे~~

के.पी. आर

दोघं... चौघं - भाग ४

तो आज मोबाईल फोनमधला अलार्म वाजण्याआधीच उठला. तसं तर अंथरुणातून उठला म्हणून ऊठला म्हणायचं नाहीतर तो झोपलाच कुठे होता रात्रभर. आज त्याच्या हालचालीत रोजसारखा उत्साह नव्हता अन सहजताही नव्हती. रोजच्यापेक्षा पाच दहा मिनिट लवकर उठूनंही आवरायला जरा वेळंच लागला. आज टेबलावर नाश्ता आणि टिफिन दोन्हीही नव्हतं आणि असतं तरी त्याच्या या स्लगिश हालचालीमुळे त्याल नाश्ता करायला वेळ राहीलाच नव्हता. मनाविरुद्ध धावतपळतंच त्यानं बस पकडली. एरव्ही तो बसमधे सगळ्यात मागचं सीट गाठून कानात हेडफोन सारायचा. गुलजार, लता, आशा, किशोर, केके बसचा दिड तासाचा प्रवास सुखाचा करायचे त्याचा. आज मात्र त्यानं बॅगेतून हेडफोन बाहेरंही नाही काढले. कुणास ठाऊक कोणता विचार करत होता, खरंतर त्यालाही माहित नव्हतं कोणता विचार करतोय ते. रोज तोंडदेखलं का असेना बसमधल्या एकेकाला गूड मॉर्निंग ग्रीट करायचा आज कोणाकडे ढुंकूनही नाही पाहिलं त्यानं.
तो घरातून बाहेर पडला तेव्हा सगळे झोपले होते, सहाजिकंच आहे म्हणा एवढ्या सकाळी त्याला सुद्धा पर्याय असता तर त्यानंही झोपणंच पसंत केलं असतं, पण..नाईलाज. बसमधे बसल्या बसल्या आज त्याला झोपही येईना, रात्रभर जागरण झाल्यावरही बसमधे टक्क जागं राहण्याची त्याची हि पहिलीच वेळ असावी कदाचित. खूप उदास वाटत होतं त्याला, वाटत होतं कोणालातरी फोन करावा मनसोक्त बोलावं पण एकतर सकाळचे फक्त ७ वाजले होते, त्याला कोणाची झोपमोड तर करायची नव्हतीच पण फोन केला तरी मनसोक्त काय बोलणार हा प्रश्नही होताच. त्याचा आवाज अन बोलण्यातला अडखळलेपणा बघून समोरच्यानं चार प्रश्न विचारले असते तर त्याचं उत्तर त्याच्याकडे निश्चितंच नव्हतं. मग तो डोळे झाकून बसून राहिला, बस तिच्या वेगानं चालत राहीली. एकेकजण आपापल्या स्टॉपवर बसमधे चढले तशी बसमधली बडबड वाढू लागली. कोणी त्याला हाक मारुन ऊठवायचा प्रयत्न केला पण त्यानं डोळे मिटून झोपेचं सोंग घेणंच प्रिफर केलं. बसमधला आवाज हळूहळू कमी झाला, आणि तो त्याच्या विचारांशी एकरुप झाला. हंम्म.. विचार.. कोणते, कोणाचे.. काही माहीत नाही.
तो पहिल्यापासून असाच होता; विचित्र. त्याला कोणी टिफिन दिला नाही, नाश्ता दिला नाही किंवा तो जाताना कोणी साधं उठलंही नाही याचं त्याला किंचितही वाईट वाटत नव्हतं. गेले चार दिवस त्याच्याशी चकार शब्दही स्वतःहून कोणीच बोलत नव्हतं घरात याचा त्याला त्रास होत होता. आपल्या माणसांनी आपल्याला समजून घ्यावं, प्रत्येक गोष्टीचं स्पष्टीकरण द्यायची वेळ येऊ नये हि त्याची साधी पण फार वाईट्ट अपेक्षा असायची नेहमी. तसंच कोणाला काही खटकलं असेल तर त्यानं स्पष्ट सांगावं हे लॉजिक. त्याला खरंच कळत नव्हतं नेमकं काय झालंय पण काहीतरी झालं होतं एवढं नक्की. विचार केला तर आठवेना सुद्धा.. दोन दिवसापूर्वी त्यानं क्रिकेटवरुन बाबांशी वाद घातला होता, शेजारच्यांच्या मुलांना काम सांगत जाऊ नकोस म्हणून आईलाही ओरडला होता. बायकोला सारखेच रस्त्यावरचे पदार्थ खाऊ नकोस म्हणून झापलं होतं. याच्याव्यतिरीक्त जेवताना टिव्ही सिरीयल किंवा अजून कशावरुन घरातल्यांची चेष्टा मस्करी केली होती. पण असल्या फुटकळ गोष्टींमुळे कोणी अफेक्ट होईल असं त्याला बिलकुल वाटत नव्हतं. नेमकं काय झालंय याचा विचार करेपर्यंत बस ऑफिसपाशी येऊन थांबली, त्याच्या बॉसनं त्याला हलवून जागं केलं.. हो बसमधल्या लोकांसाठी तरी तो गाढ झोपला होता.
ऑफिसला आल्यापासून त्यानं एकही काम हातावेगळं केलं नाही, त्याचा मूडंच नव्हता आज काम करायचा. ९ वाजल्यापासून लंच टाईमपर्यंतचा वेळ कसा गेला त्याचं त्याला कळेना. आज लंच टाईमला सुद्धा तिचा मेसेज नाही आला.न रहावून त्यानंच मेसेज केला.
तो: जेवलीस का? मी जेवलो जस्ट, आमच्या कँटीनचं जेवणंही चांगलं असतं गं आणि ताकंही होतंच. मस्त जेवण झालंय.
ती: ...
तो: आज खूप बिझी आहेस वाटतं? मला तर काम करायची ईच्छाच नाहीए.
ती: ...
तो: किती वाजता निघणारेस? लवकर जायचं का आज?
ती: काम आहे, नेहमीच्या वेळेत निघेन.
तो: आज जाम उकडतंय, मस्तानी खाऊ जाताना. व्हॉट से?
ती: ...
तो: ओय.. मस्तानी नको तर पाणी पुरी तरी?
ती: ...
खुर्चीत बसल्या बसल्या त्यानं बराचवेळ मोबाईलशी चाळा केला अन मोबाईल खिशात ठेऊन दिला. अजून मेसेज करण्यात काही अर्थ नव्हता. त्यानंतर लॅपटॉपच्या स्क्रीनकडे एकटक बघत बसला, काम तर होतंच नव्हत. बराचवेळ झाला असावं असं वाटून हातातल्या घड्याळाकडे पाहिलं तर आर्धा तास झाला होता फक्त. जागेवरुन उठत त्यानं खिशातला मोबाईल काढला आणि बाबांचा नंबर डायल केला, एक दोन तीन बंद पडेपर्यंत रिंग होत राहीली पलिकडून रीस्पॉन्स नाही आला. त्याच्या डोळ्यात पाणी आलं, शांतपणे मोबाईल खिशात ठेऊन तो बेसिनपाशी गेला. तोंड धुवून जागेवर येत त्यानं लॅपटॉप बंद केला, बॅग आवरुन कोणालाही न सांगता बस स्टॉपवर येऊन बसला. त्याच्या घराकडे जाणाऱ्या ५-६ बसेस येऊन गेल्या पण तो बसून राहीला तसाच शून्यात बघत. ना बायकोचा फोन आला ना आई बाबांचा. माझं काय चुकलं हाच विचार करत बसला तो तिथेच संध्याकाळपर्यंत. हा विचार करणं म्हणजे जत्रेतल्या चक्रात बसल्यासारखं होतं, फिरुन फिरुन त्याच जागी येत होता परत तो, पुढे जाता येत नव्हतं. विचार डोक्यातून जाण शक्य नव्हतं, तिथे बसूनंही बराच वेळ झाला होता. ऑफिसचं टायमिंग संपलं होतं पण त्यानं त्या दिवशी ऑफिसच्या बसनं न जाता पी.एम.टी नं जाणं पसंत केलं. कोणताही ओळखीचा माणूस नको होता त्याला आजूबाजूला.
रात्रीचं जेवण आज एकत्र झालंच नाही, टिव्ही सुद्धा बंदच होता आणि सगळ्यांची तोंडही. बेडरुममधे येण्याआधी त्यानं आई बाबांशी बोलायचा प्रयत्न केला. क्रिकेट, मालिका, राजकारण, ऑफीस बरेच विषय काढले पण हो नाही, हंम्म्म शिवाय प्रतिसादंच मिळेना. शेवटी वैतागून त्यानं विचारलं आई बाबांना प्लिज काय झालंय ते सांगा. माझ्याशी असं का वागताय? बाबांनी हात धुतला अन पोर्चमधे जाऊन बसले, आई निर्विकारपणे म्हणाली काही नाही बाबा.. उगाच त्रागा करुन घेऊ नकोस. आमचं काहीच म्हणणं नाही, अन कोणाबद्दलंच नाही.
तो बेडरुममधे गेला पाठोपाठ ती ही आली. अंथरुणावर दोघेही अनोळखी असल्यागत पडून राहिले शेजारी शेजारी.  त्याच्या कानात आईचे शब्द घुमत राहिले आमचं काहीच म्हणणं नाही, अन कोणाबद्दलंच नाही. त्यानं बायकोचा हात धरुन तिला विचारलं काय गं काय झालंय तुम्ही असे का वागताय माझ्याशी? तीही काही बोलेना, परत परत विचारल्यावर भरल्या डोळ्यानं म्हणाली, तू ऊपकार करत जाऊ नकोस रे माझ्यावर. तो लाईट बंद करुन अंधारलेल्या छताकडे बघत राहिला तसाच, अगदी काळोख डोळ्यातून वाहून जाईपर्यंत. दोघांनी एकमेकांकडे पाठ फिरवली आपापल्याच हाताची ऊशी केली अन डोळे मिटले, झोप लागणं न लागणं इम्मटेरीअल होतं त्या रात्री.

दुसऱ्या दिवशीही तो अलार्म वाजण्याआधीच उठला, तेव्हा मात्र झटकन आवरलं. मधे एक रात्र येऊन गेली म्हणून, नाही तर आज दिवस उगवलाच नाही नव्यानं.. कालचाच एक्स्टेंड झाला. निघण्याआधी तिघांसाठीही ब्रेकफास्ट करुन टेबलवर ठेवला त्यानं. बसमधे बसल्या बसल्या बाबांना मेसेज केला, "काय झालंय नाही विचारणार, पण चुकलं असेल तर समजून घ्या ना प्लिज. तुम्ही नाही तर कोण समजून घेणार मला? आणि हो आज रात्री जेवायला जायचंय आपल्याला सगळ्यांना"
बाबांचा रीप्लाय आला: येस :) काही काळजी करु नकोस.
स्वतःशी हसत हसत आज त्यानं तिला मेसेज केला.
तो: निघालीस? ब्रेकफास्ट केलास? टेबलवर ठेवला होता..
ती: आय लव्ह यू... :)

काय झालं होतं याचं कोडं सोडवणं गरजेचं नव्हतं आता त्याला..
त्यानं मेसेज टाईप केला, तिला आणि बाबांना पाठवला: :)
कानात हेडफोन सारले, गुलजार धीरगंभीर आवाजात म्हणत होता, "येह खेल आखिर किस लिए, मन नही उबता"
तो हसला मनापासून..
एक्स्टेंशन नव्हतं.. दिवस चालू झाला होता नव्यानं परत.

के.पी. आर

दोघं - भाग ३

तो रविवार जरा वेगळाच होता. खूप दिवसानंतर ते दोघे सकाळपासूनंच बाहेर होते. सकाळ म्हटलं तरी घरच्यांचा नाश्ता, थोडीफार आवराआवर, कपड्यांना ईस्त्री करुन बाहेर पडायला साडे अकरा वाजलेच. त्यानं गाडीला चावी लावण्याआधी वैतागून हातातल्या घड्याळाकडे पाहिलं, ती त्याच्याकडे पाहून कसंनुसं हसली. नेहमीचंच आहे असं पुटपुटत त्यानं गाडीला किक मारली. पुढचे किमान दोन किलोमीटर तो जरासा घुश्यातंच, तिनं कितीतरी विषय काढून पाहिले बोलण्यासाठी पण हो नाही व्यतिरक्त त्याचा रीस्पाँस शून्य.
ती: आपण बर्फी पाहूया?
तो: हंम्म
ती: छान असेल नाही.
तो: ...
ती: आज ऊन नाहीये तर बरं वाटतंय ना?
तो: ...
ती: काय प्लान मग आपला आज? कुठे जेवायचं?
तो: तू सांग.
ती: ए सॉरी ना. एवढा वेळ तर जाणारंच रे. काय घड्याळाच्या काट्यात अडकून पडतोस. आता वेळ मिळालाय तर बोल ना जरा, नको ना रागाऊ
तो: मी नाही रागावलो.
ती: मग रुसु नकोस.
तो: हंम्म.
त्यालाही आतून कळत होतं, आपण उगाचंच रुसतोय, उगाचंच ताणतोय पण म्हणतात ना कळतय पण वळत नाही तसंच काहीसं झालं होतं. कसा कुणास ठाऊक पण थोड्या वेळात तो नॉर्मल झाला. भरुन आलेलं आभाळ पहिल्या पावसाची चाहूल, शहराबाहेरचं हॉटेल, सारवलेली जमीन, भरगच्च झाडी त्याखाली टाकलेल्या बाजा, पाखरांची किलबील अन ते दोघेच... गप्पाटप्पा मारत त्यांनी मस्त लंच केला, बेसन भाकरी कांदा, ताक. आहा.. खरंच काय दिवस होता. तो बिल देऊन येईपर्यंत तिनं एका पारावर जागा धरुन ठेवली. दोघंही बसून राहिले बराच वेळ काहीही न बोलता. मग तो म्हणाला तिला, परवा खूप उशिर झाला म्हणून विषय टाळलास तू, सोड ना जॉब.. खरंच खूप ओढाताण होते तुझी. ती फक्त हसली अन मान हलवून खुणेनंच नको म्हणाली.
तो: का नको?
ती: अं.. नको.
तो: अगं पण का?
ती: अरे आपले अजून किती प्लान्स पेंडींग आहेत.
तो: कसले प्लान्स?
ती: घराला पडदे करायचेत, रंग देयला आलाय. झालंच तर ते डायनिंग टेबलंही बदलावं म्हणतेय मी. आणि आपली रुम पाहिलीस? त्यात तर किती काय काय करता येईल. पोर्चमधे मस्त वॉलपेपर करायचाय मला आणि फॉल्स सिलींग.
तो: अगं हो हो.. पण हे सगळं एकदमंच करायला हवं का. एकेक करुन करुया ना.
ती: (स्वप्नात रमल्यागत) विचार कर ना. या सगळ्या गोष्टी केल्यावर काय मस्त वाटेल नाही आपलं घर.
तो:...
ती: नाही.. म्हणजे आपलं घर आत्ताही मस्तच आहे पण तरी..
तो: हो अगं पण आपण हे एकेक करुन करुया.. काय म्हणतेस?
ती: (हसून) चल तर मग, आता जाता जाता पडदे बघू.
तो: ..
ती: (दोन्ही हात हवेत उडवत) काय??? नको?
तो: चल.. आणि बजेटमधे असेल तर घेऊनंच टाकू..
.
.
.
ती: ते कसं वाटतं रे, ते ते.. डावीकडून चौथं? हा.. ते थोडसं ऑरेंजी शेडमधलं.
तो: (चेहेरा वेडा वाकडा करत) शी.. ऑरेंज काय अगं
ती: मग तो, प्रिंटेड.. थोडी ब्लूईश शेड आहे तो..
तो: (तोंडदाखलं) ठिके..
सेल्समन: आतल्या बाजूला ब्रासो पाहिजे.... नाही का?
सेल्समनचा ऊत्साह पाहून तो आणि ती एकमेकांकडे बघत हळूच: आधी बजेट कितीपर्यंत जाईल बघूया ना?
.
.
.
गाडीवरुन परतीच्या वाटेवर, त्याच्या कानाशी ती: काय ना मोठे मोठे प्लान आपले..
तो: मोठ्यानं हसत.. स्वप्नं मोठीच बघत जा. पूर्ण करायची जवाबदारी माझी.
ती: तसंही पुढच्या महिन्यात पॉसिबल आहे नाही का रे?
तो: पुढच्या महिन्यात पडदे आणि रंग... त्याच्या पुढच्या महिन्यात डायनिंग टेबल.. आणि दिवाळी पर्यंत फॉल्स सिलींग बिलिंग बघूया... डन?
ती: (हे सगळं केल्यावर आपलं घर कसं दिसेल हा विचार करत ऊत्साहात) येस्स्स.. डन.

दुसऱ्या दिवशी बसमधे परत त्याला मेसेज
ती: डबा घेतलास? टेबलवर फ्रुट्स ठेवले होते. ब्रेकफास्ट केलास की घाईत निघालास तसाच?
तो: सगळं केलंय डोंट वरी..
ती: :)
ती: आणि डील लक्षात ठेव..
तो: डील ईज डील..
ऑफिसमधे दोघेही बिझी.. नेहमीसारखेच.. आठवड्याचा पहिला दिवस.. लंचपर्यंत उसंत नाही.
लंच टाईमला तिचा मेसेज.. नेहमीप्रमाणेच..
ती: कोशिंबीर नक्की खा.. तुला आवडेल आणि ऊन बाधणार नाही.
तो: ...
बराचवेळ त्याचा रीप्लाय नाही.
ती: आवडली नाही का?
तो: ...
दोन एक तासांनी... बॉसच्या केबिन बाहेर येत, त्याचा तिला मेसेज.
तो: दुसरी नोकरी मिळण्याआधी मी हा जॉब सोडला तर?
ती: एनिथिंग राँग?
तो: ...
ती: सोड, आज येतानाच रीजाईन केलंस तरी चालेल.
ती: बोलशील काहीतरी? की घरी आल्यावर बोलूया
तो: मॅनपॉवर रीडक्शन ईन कंपनी. दे आर आस्कींग मी टू लिव्ह ईन अ मंथ ऑर टू.
.
.
.
रात्री बेडरुममधे रोजच्या संवादापेक्षा शांतताच ज्यास्तं
ती: काही काळजी करु नको रे.. मी आहे ना
तो: ...
ती: हे बघ कार लोन, एलायसी वगैरे वगैरे सगळं कटींग होऊनही आपल्याला मॅनेज करता येऊ शकतं.
तो: ...
ती: आणि नोकरी काय दुसरी मिळेलंच की, तू असाच थोडी घरी बसून रहाणार आहेस?
तो: मान हलवत.. नाही तसं नाही.
ती: मग..?
तो: (भरल्या डोळ्यानं) तू एवढी हौशी आणि.. आणि.. कधीच ठरवल्यासारखं होत नाही.. आपण कालंच..
पुढे त्याला बोलवेना. आज त्यानं तिच्या हाताची उशी केली, काही न बोलता डोळे मिटून पडून राहीला.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्याला बसमधे मेसेज आला (नेहमीसारखाच)
ती: चिअर उप.. मी हौशी आहे पण माझी हौस तर तूच पूर्ण करणार.. फक्त नवा जॉब लागल्यावर. आणि हो तू तर खुश व्हायला पाहीजे, नेक्स्ट मंथपासून तुला नवा जॉब मिळणारे.. आणि तोही आत्तापेक्षा चांगला.
तो: समाधानानं हसत.. येस्स.. हौस तर मीच पूर्ण करणार.
ती: आणि हो डबा घेतलास ना? ब्रेकफास्ट?

आजही तो फक्त हसला स्वतःच्या नशिबावर खुश होऊन.

आणखी एक दिवस सुरु झाला होता... नव्यानं… आजही.

के.पी. आर

दोघं - भाग २

एकिकडे खिडकीत बसून कॉफी पिणारे हे दोघे अन दुसरीकडे घड्याळाच्या काट्यावर दिवस सुरु केलेले ते दोघे.
अलार्म वाजला.. तिनं डोळे किलकिले करुन पाहिले, साडे पाच. स्नूझ करुन परत ती पांघरुणात शिरली. दहा मिनिटात परत एकदा अलार्म वाजला, च्च्चक करुन ती अंथरुणात उठून बसली, तो कुस बदलून पोट पायात घेऊन झोपला. रोजंच सकाळी त्याची पाठ दुखायची मग तो पाय पोटात मुडपून घ्यायचा, बरं वाटायचं थोडा वेळ. पांघरुण बाजूला सारत ती बेडरुम मधून बाहेर गेली, तोंडावर पाण्याचा हबकारा मारुन स्वयंपाकघरात गेली. भाजी मंद गॅसवर परतून, फळं चिरुन ती आवरायला गेली. आंघोळ वगैरे उरकल्यावर तिनं त्याला आवाज दिला, "प्लिज माझ्या डब्यात थोडी द्राक्ष आणि एक दोन अंजीर देतोस" म्हणत रिक्वेस्ट करत ती बाकीचं आवरायला गेली. त्यानं डोळे किलकिले करुन पाहिलं ६:२५ झाले होते, काही ऐकलं नसल्यासारखा तो परत रजई डोक्यावर ओढून पडून राहीला. पाचेक मिनिटांनी त्याला परत जाग आली, त्यानं तिच्या डब्यात फळं घालून दिली तोवर तिची निघायची घाई चालू झाली होती. एका खांद्याला पर्स, त्याच हातात डब्याची पिशवी, एका हातात कचऱ्याची कॅरी बॅग, उजव्या हाताच्या अंगठ्यामधे अडकवलेली गाडीची चावी, हि सगळी कसरत संभाळत तिनं पायात मॅचिंग चप्पल सरकवली अन निघाली. "सावकाश जा, घाई गडबड करुन गाडी चालवू नकोस, अजून ७ मिनिटं आहेत" तिला पाठमोरं पाहत त्यानं सूचना दिल्या. पुढे तसंच चालता चालता तिनं हो म्हणत हात वर करुन बाय केलं.
ती गेल्याबरोबर त्यानं आळस झटकत आवरलं, रजई, अंथरुण सगळं जागेवर ठेवलं आणि स्वयंपाक खोलीत आला. डायनिंग टेबलवर तिनं दूध-पोहे, केळी अन खजूर मिक्स करुन नेमकं पदार्थाचा नाव सांगता येणार नाही असं काहीतरी करुन ठेवलं होतं, ते उभ्यानंच खात, डबा घेऊन त्यानं "आई मी निघालो" म्हणत सातच्या काट्याला घर सोडलं. बसमधे बसतो न बसतो तोवर त्याला मेसेज आला, "निघालास तू? आणि टेबलवर ठेवलेलं खाल्लस?"
तो: हो खाल्लं, बस निघाली १५ मि. झाले. तू कुठपर्यंत पोचलीस?
ती: माझी झोपंच पूर्ण होत नाही रे. कशीबशी बस मिळाली आज, उद्यापासून १० मि. लवकर उठणार. मी पोचले पिंपरीपर्यंत
तो: आळशी होत चाल्लीएस तू. वुई विल सी किती लवकर उठतेस.
ती: :(
तो: ....
पुढल्या एक तासात दोघेही कामाला लागले. ना फोन, ना मेसेज ना व्हॉट्‌स अ‍ॅप. ११ च्या सुमारास तिच्या फोनमधे रिमांडर वाजली. सेफ्टीच्या मिटिंगमधे सगळ्यांना एक्स्युजमी म्हणत तिनं मोबाईलमधे डोकं खुपसलं. "डॉक्टर्स अपॉइंटमेंट अ‍ॅट ७:३०". तिच्या सासऱ्यांची डॉक्टरची अपॉइंटमेंट मागच्या दोन वेळा चुकली होती म्हणून यावेळेस तिनं रिमांडर सेट करुन ठेवली होती. तिनं पुढच्या मिनिटाला घरचा लँडलाईन डायल केला, "आई, आज आबांची डॉक्टरची अपॉइंटमेंट आहे साडे सातची" आठवण करुन देत तिनं फोन ठेवला अन परत कामात बुडाली.
दुपारच्या जेवणाआधी तिचा त्याला फोन आला.
ती: जेवलास तू?
तो: नाही, जस्ट कँटीनला आलोय.
ती: ऐक ना, तू एकटा आधी भाजी खाऊन बघ, मला वाटतंय बेचव झालीए अगदीच. बरी वाटली तरंच दे बाकीच्यांना.
तो: एवढा नाही गं विचार करायचा.
ती: बघ मला मीठ कमी वाटतंय.
तो: असू दे.
ती: (थोडी अपराधीपणानं) आणि तिखटसुद्धा थोडसं.
तो: (विषय टाळत, घाईघाईनं) मी म्हणालो ना असू दे.
ती: (जरा नाराजीनं) आणि तीनंच पोळ्या दिल्यात. छोट्या डब्यात लसणाची चटणी आहे ती खा, भाजी नाही आवडली तर. आणि हो, एक अंजीर आणि ऑरेंजही दिलंय संध्याकाळी खायला.
तो: .....
ती: सॉरी मी ठेवते चल, मला माहितीए तुला बोअर झालंय, पण फ्रुट्‌स तसेच परत आणू नकोस, नक्की खा. चल बाय (फोन कट)
पंधरा मिनिटांनी तिला मेसेज...
तो: भाजी ईज डॅम गूड, एव्हरीवन लाईक्‌ड ईट. अँड या मी टू..
ती: :)
लंचटाईम, जेवण, डब्ब्याच्या गप्पा, टाईमपास, थोड्याच वेळात दोघेही परत कामात बिझी. संध्याकाळी परतीची बस अन बसमधे मेसेज
ती: निघालास? मला खूप वाईट वाटतंय रे. फिलींग लो :(
तो: (बसमधे झोपेतून जागा होत) ???????
ती: बघ ना आपल्याला जायला ८ वाजतात ऑल्मोस्ट. आई सगळं काम करतात, मला काहीच करायला जमत नाही. खूप गिल्टी फिल होतं.
तो: मलाही कळतंय गं पण वळत नाही :(
बसचा प्रवास, अर्धवट झोप, खड्डे खुड्डे, धूर धुळ, डिझेलचा वास अन त्यानंतर गाठलेलं घर. हात पाय धुवून, फ्रेश होऊन जेवण मग आईला जरातरी आराम मिळावा म्हणून दोघांनी मिळून केलेली आवरा आवर. आई आबांशी १५-२० मिनिट गप्पा आणि दमून बेडरुममधे दाखल  होणं. अंथरुण टाकून पाठ टेकते ना टेकते तोवर दोघांचा संवाद.
ती: आईंची खूप धावपळ होते रे, या वयात त्यांना सगळं करावं लागतं. मला खूप खूsssssप वाईट वाटतं रे.
तो: हम्म्मं मलाही. काय करुया?
ती: आपल्याला दोघांना तर १५-२० मिनिटही एकत्र स्पेंड नाही करता येत. गप्पा मारणं तर दूरंच पण भेटसुद्धा होत नाही आपली नीट.
तो: ....
ती: मी जॉब सोडू का? घरी सुद्धा लक्ष देता येईल. आणि या प्रवासाचा मलाही खूप कंटाळा येतो रे. सकाळी दिड तास संध्याकाळी दोन तास.
तो: ....
ती: तू कधीच काही बोलत नाहीस. झोपलास का?
तो: आज अकरा तारीख, गाडीचा ईएमआय गेला १३ हजार. ईसीएस आहे ना, ११ म्हणजे ११ ला जातोच, त्याचं १० ही होत नाही आणि ११ ही.
ती: हंम्म्म..
तो: एलायसी, रिकरिंग, पर्सनल लोन, क्रेडीट कार्ड सगळं वजा करुन ३,७०० रुपये उरलेत अकाउंटमधे, अजून १९ दिवस जायचेत.
एका मोठ्या पॉझ नंतर.
तो: (जरासा हसत) तरी बरं फोन आणि लाईट बिल तुझ्याकडे असतं.
ती: ....
.
.
.
तो: सोड तू जॉब, डेअरींग केल्याशिवाय काही होत नाही. आपल्या दोघांचं मिळून कमवण्याची जवाबदारी माझी.
ती: शूssss... झोप आता शांत. ऊशीर झालाय खूप.
तिनं कुस बदलत त्याच्या हाताची उशी केली. दोघांनीही डोळे मिटले, झोप कधी लागली कळलं नाही.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी बसमधे त्याला मेसेज आला
ती: निघालास तू? खाल्लस टेबलवरचं? डब्बा घेतला?
तो फक्त हसला.

आणखी एक दिवस सुरु झाला होता... नव्यानं

के.पी. आर

दोघं - भाग १

पहिल्या मजल्यावरचा मोठा, अगदी प्रशस्त हॉल. ४० बाय २० फूटाचा असावा. भिंतीला लटकवलेला एल्सीडी टिव्ही, मोठा फिश टँक, सोफा सगळंच पॉश. एका टोकाला पूर्ण काचेच्या खिडक्या, खिडकी बाहेर दिसणारी आंबा आणि रबराची झाडं, डांबरी रस्ता आणि समोरच्या चाळी, काही बिल्डींग्‌जचे वरचे मजले अन पर्वतीचं शिखर.
भिंतीवरच्या घड्याळात पावणे आठ वाजत आलेले. तिनं हॉलमधे येता येता रांगोळी अन हळदी कुंकवाचे डबे त्यांच्या कप्प्यात ठेवले. हॉल क्रॉस करत स्वयंपाकघरात पोहोचली. रांगोळी काढायला जाण्याआधी गॅसवर ठेवलेली कॉफी उकळली होती, गॅस बंद करुन ती एका छोट्या ट्रेमधे दोन कप घेऊन हॉलमधे आली. तो चष्मा नाकावर चढवून पेपर वाचत होता. खिडकीशेजारी ट्रे ठेऊन ती परत स्वयंपाकघरात गेली, बिस्किटाचा प्लॅस्टीकचा डबा आणला. तिनं काही बोलण्याआधी त्यानं पेपरची व्यवस्थित घडी केली, नाकावरचा चष्मा काढून चपट्या केसमधे ठेवला आणि फिरुन तिच्याकडे चेहरा करुन बसला, दोघांच्या मधोमध कॉफीचे कप, बिस्किटाचा ट्रे. कॉफी पित एखाद दुसरं बिस्कीट खात दोघेही खिडकीतून बाहेर बघू लागले. वर्दळ वाढू लागली होती, तिनं स्लायडींग विंडो सरकवली आणि गाड्यांचे, हॉर्न्सचे, बाहेरचे सगळेच आवाज हॉलमधे भरले. पुढचा घोट घेता घेता त्यानं परत खिडकी सरकवत बंद केली.
पुढे बराच वेळ शांतता..
तो: जगातल्या कुठल्याच कॉफीला चहाची सर नाही येऊ शकत.
ती: आता काय, गोड मानून घ्यायचं. पथ्यपाणी कोणाला चुकलंय.
तो: ....
खिडकित रोजचा कावळा येऊन बसला, तिनं सवयीनं एका बिस्किटाचे दोन तुकडे करत त्याच्या पुढ्यात ठेवले अन परत काच लावली. त्यानंही सवयीनं दोन्ही तुकडे उचलून आंब्याच्या झाडावर बसकण मारली.
ती: (कावळ्याकडे बोट दाखवत) मागच्या जन्मी हा माझा सासरा असणार नक्कीच, रोज येऊन हट्टानी काही ना काही घेतोच माझ्याकडून.
तो: गगनभेदी हसत, हो हो असेल नक्कीच.
काहीतरी आठवल्यासारखा कप खाली ठेवत तो घाईघाईनं उठला. टिव्ही खालचा ड्रॉवर ऊघडून फिश फूडची डबी काढली अन माशांना खायला घालून जागेवर येऊन बसला. टँकमधे एकंच जोडी, दोघेही एकत्र आले खायला..
तो: पोरं गेली का?
ती: सात वाजताच.. तास होत आला आता.
तो: आजकाल बोलणं होतंच नाही... नाही का
ती: ...
ती: काय वातावरण आहे बाई, तुळस मेली सगळी माझी. आता नवीन लावते, तुळशीला तसा तोटा नाही, टेरेसवर बरीच आहे.
तो: (खिडकीतून बाहेर बघत) उमेशचा मुलगा एक वर्षाचा झाला का गं?
ती: हंम्म्म.. म्हातारा म्हातारी दिवसभर मागे असतात. दिवस कसा जातो कळतंही नसेल.
तो: ....
ती: आपल्या आंब्याला यावेळी मोहोर नाही आला
तो: हे तिसरं वर्ष आहे.
ती: तिसरं वर्ष? काहीतरीच काय बोलताय? आवंढा गिळत..
तिनं वळून घड्याळाकडे पाहिलं आठ वाजले होते.. समोर अजून आख्खा दिवस होता..टँकमधले मासे खाणं संपवून दोन टोकाला दोन गेले...
ती: ट्रे अन कप उचलत... आपल्या झाडालाही येईल ना ओ परत मोहोर?
त्यानं परत पेपर उचलला, चश्मा डोळ्यावर चढवला.
ती परत स्वयंपाकघरात गेली...
कप, ट्रे खाली ठेवत पदर डोळ्याशी गेला...

के.पी. आर

अतिपरीचयात अवज्ञा

पूर्वी म्हणजे लहानपणी माझी आई, मोठ्या बहिणी मला पत्र कसं लिहितात हे शिकवायच्या. आम्ही आमच्या आजीला पत्र लिहायचो. आमच्या आजीला वाचायला येत नव्हतं. ती तिच्या घरासमोर रहाणाऱ्या एका जणाकडून त्याला जसा वेळ होईल तसं पत्र वाचून घ्यायची, त्याला वेळ मिळेपर्यंत ते पत्र तिच्या कमरेला लावलेल्या चंचीमधे (बटव्यात) जपून ठेवायची अन त्याला वेळ मिळेल तेव्हाच त्याच्याकडून पत्र लिहून घेऊन आम्हाला पाठवायची. आमचं पत्र तिच्याकडे पोहोचायला ३-४ दिवस जायचे, पत्र वाचून घ्यायला अजून एखाद दुसरा दिवस जायचाच आणि मग ऊत्तर लिहून घेण्यासाठी एखादा दिवस आणि मग ते पत्र आमच्याकडे पोहोचेपर्यंत अजून चारेक दिवस जायचे. म्हणजे आम्ही पाठवलेल्या पत्रावर ऊत्तर येण्यासाठी जवळपास पंधरा एक दिवस लागायचे. तेव्हा त्या पत्राची वाट बघायची, शाळेतून घरी आल्यानंतर जेवायला बसल्यावरंच नेमका पोस्टमन येयचा आणि मग जेवण सोडून धावत जाऊन आलेली पत्र चाळायची त्यात आजीचं पत्र आहे का हे बघायचं. अगदी तसंच आमच्या शेजारचे काका गुजरातला असताना व्हायचं. एकतर महाराष्ट्रातून गुजरातला आणि तिकडून ईकडे असं पत्रव्यवहार होयला वेळ लागायचा. पण ती वाट बघण्यात आणि ते पत्र जपून ठेऊन परत परत वाचण्यात खूपंच मजा होती. पत्रातून व्यक्त होणं, छोट्याश्या त्या पोस्टकार्डावर पाठपोट मजकूर लिहिणं, काही राहिलंच तर ता.क. म्हणून एका ओळीत लिहिणं अन पत्राची वाट बघतानाची ती रोजची हुरहुर शब्दात व्यक्त करणं तसं कठीणंच.

मग कालांतरानं आमच्या शेजारच्या नानींकडे फोन आला. काय अप्रूप वाटायचं त्या लँडलाईनंच तेव्हा, आपल्या ओळखीच्या कोणाकडे फोन आहे हे आठवून आठवून छोट्या डायरीमधे लिहून ठेवायचं, त्याशिवाय नंबर तोंडपाठ तर असायचेच माझे. आपल्याकडे फोन का नाही असं मनातून वाटत रहायचं पण घरात असं बोलायची हिम्मत व्हायचीच नाही. माझा शालेय मित्र सुजीत शिळमकरकडे तेव्हा फोन होता, दुपारच्या वेळेस कधीतरी नानींकडे जाऊन लाडीगोडी लाऊन मी सुजीतला फोन करायचो. फोनवर बोलायला विषय नसायचे तेव्हा. फार झालं तर एखादा मिनिट बोलायचो, त्यातही पहिल्यांदा त्याची बहिण फोन उचलायची मग त्याच्याकडे फोन जायचा. खूप महत्वाचं काही काम असलं कि नानींकडे नातेवाईक फोन करायचे, कंपाऊंड वॉलवरुन डोकावून नानी मोठ्यानं आवाज द्यायच्या अन मग आम्ही धावायचो फोन उचलायला. कधी मधे आईनं कोणाला फोन करुन निरोप द्यायला सांगितला कि मी लाजत लाजतंच नानींकडून फोन करायचो, खिशातून अडीच रुपये काढून, फोनच्या टेबलावर ठेवत त्यांना सांगायचो नानी पैसे ठेवलेत. मग नानी ओरडायच्या माझ्या अंगावार, आलास मोठा पैसेवाला, घेऊन जा चल ते पैसे. हो एखादा फोन करायचा म्हणजे सुद्धा खूप मोठी गोष्ट होती त्याकाळात आणि एका कॉलचा रेट अडीच रुपये द्यावा लागायचा. ताईला तिच्या मैत्रिणीला जरी फोन करायचा झाला तर तिच्यासोबत मी एस्टीडीमधे जायचो, नंबर डायल करुन समोरच्यानं फोन उचलेपर्यंत आपल्या कानाला लावायचा. तिकडून हॅलो ऐकू आलं कि घाईगडबडीत ताईकडे द्यायचा. बोलताना लक्ष समोरच्या डिस्प्लेवर असायचं, एक मिनिट संपण्यापूर्वी निरोप देऊन फोन ठेवायचाय हे पक्क असायचं मनात. एखाद्यावेळेस एक मिनिट क्रॉस झालाच तर मग दुसरा मिनिट होईपर्यंत काही ना काही विषय काढून बोलत रहायचं. तेव्हा पर मिनिट बिलींग असायचं, पर सेकंदचं फॅड अगदी रिसेंट. काय आकर्षण होतं त्या फोनचं, फक्त नंबर डायल करायला मिळणं हेसुद्धा सुख देऊ शकतं असं आता सांगितलं तर वेड्यात काढतील लोक. फोनचा वापर (काही अपवाद वगळता) तेव्हातरी फक्त महत्वाचे निरोप देण्यासाठीच केला जायचा.

हो नाही हो नाही करत आमच्याकडेही फोन आला.. कॉर्डलेस आला.. मग मोबाईलची एंट्री झाली. हळूहळू पत्र मागे पडू लागलं. नंबर कागदाच्या डायरीमधून, डिजीटल डायरीमधे अन मग मोबाईलमधे सेव्ह होऊ लागले. पूर्वी तोंडपाठ असणारे नंबर आता मोबाईलमधे बघितल्याशिवाय आठवेनासे झाले. पत्रात मनमोकळं लिहिणं संपलं, काही भावना पत्रातंच उतरु शकतात हेच खरं. कॉल रेट्‌स न भूतो न भविष्यती ईतके कमी झाले, तास्‌न तास बोलूनही पत्राचा अवाका फोनला जमू शकलाच नाही कधी. इंटरनेटचं जाळं सगळीकडे पसरलं संपर्क साधणं खूप म्हणजे खूपंच सोपं झालं, अन मुख्य म्हणजे एका क्लिकवर पत्र (मेल) पाठवता येऊ लागले. आता खऱ्या अर्थानं कागदी पत्रांना तिलांजलीच मिळाली.

आतातर काय, फेसबूक आलं आणि त्याच्यावर कडी म्हणून की काय स्मार्ट फोन्‌सचा अन पर्यायानं व्हॉट्‌स अ‍ॅपचा जन्म झाला. इंटरनेट, मेल, फेसबूक यांचा जन्म आणि आजवरची ग्रोथ होयला तसा बऱ्यापैकी कालावधी लागला पण व्हॉट्‌स अ‍ॅप नामक अपत्य काँग्रेसचं गवत कुठेही फोफावतं तसं अनिर्बंध वाढू लागलं. स्मार्टफोननं फेसबूक अन व्हॉट्‌स अ‍ॅप सगळ्यांच्या हातात चोवीस तास दिलं. माकडाच्या हाती कोलीत हि म्हण खरी करुन दाखवायचा चंगच एकेकानं बांधला. खऱ्याखुऱ्या आयुष्यात मग कोणाशी अन किती संपर्क आहे यापेक्षा ऑनलाईनच्या व्हर्च्युअल जगात आपलं अस्तित्व दाखवण्याची धडपड सुरु झाली. पूर्वी वेळ मिळेल, म्हणजे खरोखरंच मोकळा वेळ मिळेल तेव्हा ऑनलाईन येणारी मंडळी आता ऊठसूट स्टेटस अपडेट करु लागली. जगानं आपली दखल घ्यावी या नादात काही बाही बरळू लागली, वादग्रस्त आणि संवेदनशील विषयांवर अभ्यास अथवा काहीही संदर्भ नसताना हिरीरीनं मतं मांडू लागली. व्हॉट्‌स अ‍ॅपवर ग्रुप्स आले, सुरुवातीच्या काळात खूप वर्षानी संपर्कात आल्यामुळे बऱ्याचजणांना मस्त, फ्रेश वाटू लागलं. मग न पटणाऱ्या गोष्टी लोक फॉरवर्ड करु लागले. महिलांवरचे अत्याचार, बलात्कार, भ्रष्टाचार, धार्मिकता वगैरे वगैरे गोष्टींवर विवेकशून्य पद्धतीनं बोलू लागली. किळसवाणे मेसेजेस, बलात्काराचे, दंगलीचे व्हिडिओज संवेदनाशून्य मनानं पाठवू लागली. जग नको तेवढं जवळ आलं, बोटाच्या एका स्पर्शानं कोणाच्याही आयुष्यात डोकावता येऊ लागलं अन मग कळेना आपली नेमकी वाटचाल कुठे चालूए. प्रत्येक माणसाची मतं वेगळी, प्रत्येकजण काही १००% चांगला किंवा वाईट नसतो. जे चांगलं ते घ्यावं, वाईट ते सोडून द्यावं हि आजवरची शिकवण काही केल्या अंगिकारता येईना. कारण जोवर लिमिटेड संपर्क होता तोवर हे शक्य होतं. एकेकाची थेरं क्षणाक्षणाला समोर येत नव्हती, झाकली मूठ सव्वा लाखाची होती. अन ती मूठ सगळ्यांसमोर ऊघडली गेल्यावर कवडीमोल ठरु लागली, मतभेद चव्हाट्यावर येऊ लागले. हेल्दी डिस्कशनचं रुपांतर हमरीतुमरीमधे होऊ लागलं. मीच कसा बरोबर, माझीच भूमिका कशी बेस्ट हे लोक एकेकावर थोपवू लागले. सामाजिक भान न बाळगता सनसनाटी बोलू वागू लागले. समोरच्याचं पटतंय म्हणूनंच नाही तर प्रसिद्ध व्यक्तींचं लांगूलचालन करण्यासाठी, पर्यायानं प्रसिद्धीत राहण्यासाठी आणि असुरक्षिततेची भावना वाढल्यामुळे की काय पण लोक कोणाच्याही चुकिच्या अन फुटकळ गोष्टींनाही दुजोरा देऊ लागले, डोक्यावर घेऊ लागले आणि खऱ्या आयुष्यात एकाकी वाटत असल्यामुळे ऑनलाईन कंपू बनवून राहू लागले, म्युच्युअल अ‍ॅडमायरेशन क्लब्ज वाढिला लागले. म्हणजे चार हात लांब असलेलंच चांगलं होतं असं वाटू लागलं. प्रत्येक माणसाचा हरेक पैलू दिसू लागला, नको ती बाजूही समोर येऊ लागली. सार्वजनिक जीवनात काय बोलावं अन काय नको याचा साधा विधिनिषेध लोक पाळेनासी झाली. प्रत्येकाची सगळीच मतं चांगली असतात किंवा १००% पटू शकतातंच असं नाही पण त्या सगळ्याच मतांचा मिनिटा मिनिटाला भडीमार होऊ लागला, समोरच्यावर बिंबवायचा केविलवाणा प्रयत्न होऊ लागला अन आपोआपंच तिरस्कार, तेढ वाढू लागली. खरंच काय करतोय आपण असा प्रश्न मलाही पडतोय, म्हणूनंच कि काय गेल्या महिना दिड महिना मी व्हॉट्‌स अ‍ॅप वापरलंच नाहीये. नाही.. ते माध्यम वाईट निश्चितंच नाही, त्याचा वापर चुकिच्या पद्धतीनं होतोय अन माझा तोल, संयम ढळू लागलाय म्हणून मी ब्रेक घेतलाय ईतकंच. हा अल्पविराम आहे पूर्णविराम नक्कीच नाही. आत्मपरिक्षण करतोय, काय, किती, कसं वापरायचं आणि कशाच्या किती आहारी जायचं हे ठरवतोय मनात. हे करतानाची चलबिचल, उद्विग्नता, राग यामुळे बाकिचे अफेक्ट होऊ नयेत म्हणून हा अल्पविरामाचा पर्याय.

बऱ्याचजणांनी मला विचारलं अरे ते सब्यॅटीकल स्टेटस का? तर ते अशाच साठी.. माझा मला शोध घेण्यासाठी, अन कोणत्या वाटेवर चाललोय हे जोखण्यासाठी.

पत्र कालबाह्य झालं, त्याच्यासोबत हुरहुर, आपुलकीची भावना, संयम सगळंच कालबाह्य होण्याच्या उंबरठ्यावर आहे. आता अतिपरीचयात अवज्ञा करुन घ्यायची कि या साधनांचा जाणीवपूर्वक, संवेदनशीलपणे चांगला वापर करायचा हे ज्याचं त्याला ठरवायचं आहे.

के.पी. आर