Friday, January 27, 2023

यू हॅव रीच्ड भाग २

 

कदाचित त्याच्या चेहेऱ्यावरच्या संभ्रमामध्ये आपल्या प्रश्नांची भर नको किंवा आपल्या मनातल्या प्रश्नांना प्रशांतचा चेहेऱ्यावरचा संभ्रमंच पुरेशी उत्तरं देतोय असं त्याला वाटलं असावं.

झाले एवढे गैरसमज, प्रश्न आणि अवघडलेपणा आजच्या दिवसापुरते बास होते त्याला. प्रशांतचं वागण विचित्र,ऍबनॉर्मल कि गूढ नेमकं कोणत्या कॅटेगरीत बसतंय हे राजेशला कळत नव्हतं. प्रशांत न सांगता अचानक गायब व्हायचा, कुठे जायचा काय करायचा हे विचारलं तरी काहीही सांगत नव्हता. राजेशने त्याच्या माग काढत शोधायचा प्रयत्न केला नव्हता पण हॉलमधल्या खिडकीतून डोकावून बघतना एक नोट केलं होतं कि तो जेव्हा न सांगता गायब व्हायचा तेव्हा तो नीलाच्या शाळेकडून चालत येताना दिसायचा.

पुढचे आठ दिवस राजेश फारसे प्रश्न न विचारता प्रशांत सोबत राहीला, नीलाचा विषय निघाल्यावर प्रशांत आजंही कमालीचा डिस्टर्ब होतोय हे लक्षात आल्यामुळे त्याने तो विषय कटाक्षाने टाळला. प्रशांतने वेंट व्हावं असं मनातून कितीही वाटलं तरी त्याने ते प्रशांतवर इंपोज केलं नाही. प्रत्येक प्रॉब्लेमला ग्यान वाटणं हेच एक सोल्यूशन नसतं हे त्याला लक्षात आलं होतं एव्हाना. प्रशांतला एकांत हवा होता, आपण जबरदस्ती आलोय, आपल्या असण्यानं त्याला बरं वाटलं नाही तर किमान त्याच्या अवघडलेपणात आपण भर घालायला नको एवढं तरी त्याने मनोमन ठरवलं होतं. प्रशांत पूर्वीसारखा फारसा बोलतंही नाही, रादर शांत राहणंच पसंद करतो हे ओळखून त्याने प्रशांतची शांत राहून साथसोबत केली. तरीही राजेश गेल्याबरोबर आपल्या गळ्याभोवती आवळलेला फास कोणीतरी सैलावतंय असं वाटलं प्रशांतला. दहा बारा दिवसानंतर तो घरात एकटा होता, आजूबाजूला कसला आवाज नाही कि कोणाचीही चाहूल नाही. राजेश गेला तेव्हा संध्याकाळचे जवळपास सात वाजले होते, प्रशांत डोळे मिटून खुर्चीत बसला, त्याची छाती लयीत वरखाली होत होती, नाकाच्या टोकावर स्वतःचाच श्वासोच्छवास जाणवत होता. आजूबाजूच्या आवाजाला वजा करत तो शांतपणे श्वासांसोबत एकाग्र होत बसून राहीला. एक प्रकारचं मेडीटेशनंच होतं ते. त्याला आजवर ठरवून कधीच मेडीटेट करता आलं नव्हतं. आज मात्र त्याला श्वासांवर तरंगल्यासारखं वाटत होतं. मिटलेल्या डोळ्यात शाळेतल्या भिंतीवरची चित्र दिसायला सुरुवात होते न होते एवढ्यातंच उदबत्तीच्या वासाने त्याची तंद्री भंग पावली. प्रशांतच्या घरात देव्हारा वगैरे नसला तरी राजेशला रोज संध्याकाळी उदबत्ती लावायची सवय होती. प्रशांतशी बाकी सगळ्या गोष्टीत जुळवून घेतलेल्या राजेशला एवढ्या उदबत्ती लावायच्या सवयीत मात्र बदल करता आला नव्हता आणि प्रशांतनेही याबद्दल फारशी कुरकुर केली नव्हती. आत्ता मात्र घाईघाईत जागचा उठत प्रशांतने तिरमिरीत खिडकिच्या सापटीत खोचलेली उदबत्ती ओढून बाहेर फेकून दिली. उदबत्ती पार घराच्या कंपाऊंड बाहेर पडली असली तरी घरात भरुन राहीलेला वास जायला वेळ लागणार होता. नीला गेल्यापासून त्याला उदबत्तीचा वास नकोसा वाटायचा कारण तो वास कधीच एकटा आला नाही. सोबत कायम गुलाल, बुक्का, सुकलेली फुलांचा वास एकत्रितपणे घेऊन यायचा आणि जाताना न चुकता आठवणींना उरावर ठेऊन जायचा. त्यामुळे तो वास आला रे आला कि त्याचा जीव घुसमटल्यासारखा व्हायचा, छातीवर जड दगड ठेवल्यासारखं दडपण यायचं, प्रयत्नपूर्वक श्वास घ्यावा लागायचा आणि बघता बघता डोकं जड होऊन जायचं. कोणीतरी संमोहीत केल्यासारखा तो स्मशानाकडे ओढला जातोय कि काय असं वाटायचं आणि त्या आठवणीतून बाहेर पडायला मग फार वेळ जायचा, दमछाक व्हायची पार.

तिसऱ्यावेळी ड्रायवरने जेव्हा त्याला तुमचं डेस्टिनेशन आलंय म्हणून कॅब कैलाश स्मशानभूमीबाहेर उभी केली तेव्हा त्याने कसलाही वाद घातला नाही. कॅब त्या चौकात यायच्याआधीच कसा कोणास ठाऊक पण त्याला उदबत्तीचा वास येऊ लागला होता. त्याने नाकावरचा मास्क काढून नीट घडी करुन  पॅंटच्या मागच्या खिशात ठेऊन दिला आणि फ्रेश मास्क काढून नाकावर चढवला पण उदबत्तीचा वास तसूंभरंही कमी झाला नाही. थॅंक्स म्हणत तो कॅबमधून खाली उतरला आणि कसलाही विचार न करता स्मशानाकडे चालू लागला. विसाव्यासाठी जिथे पहिल्यांदा तिरडी टेकवतात त्याच्या बरोबर समोर पण स्मशानाबाहेर एक बाकडं होतं त्यावर तो जाऊन बसला. तो कसलाही विचार करत नव्हता आणि डोक्यात येणाऱ्या कोणत्याच विचाराला किंवा आठवणीला थोपवायचा प्रयत्न देखील करत नव्हता. आठवणी दाटीवाटी करुन मेंदूच्या कानाकोपऱ्यात जाऊन बसल्या, छातीवर मणामणाचं ओझं दडपण वाढवू लागलं. आवंढा गिळला तरी खड्यांची भुकटी गिळल्यासारखा गळा कोरडा पडला. सुइं.... करुन कानात आवाज येऊ लागला. नीला गेली त्यादिवशी असंच झालं होतं, नीलाचा अचेतन चेहरा बघता बघता त्याला वाटत होतं तो कोणत्याही क्षणी कोलमडून जाईल पण कोणीतरी आवळून धरल्यासारखा हालचाल करत तो शांतपणे उभा होता, तो रडला तर बरं होईल अशी आजूबाजूला कुजबूज होती पण कानातल्या सुइं... आवाजामुळे कि कशामुळे त्याला आजूबाजूचे कसलेच आवाज ऐकू येत नव्हते. तिचा मळवट भरलेला चेहरा त्याला आत्ताही विसाव्याच्या कठड्यावर दिसत होता. कुणास ठाऊक किती वेळ तो तिथे बसून होता पण थोड्यावेळाने छातीवरचं दडपण कमी झालं, कानातला आवाजंही थांबला. तो भानावर आला तेव्हा आजूबाजूला किर्र अंधार झाला होता, सभोवताली वाढणारा काळोख त्याच्या नाकावर हात ठेवून हळूहळू दबाव वाढवू लागला. एक दीर्घ श्वास घेऊन त्याने समोर पाहिलं, समोरचा विसाव्याचा कठडा रीकामा होता, परत उदबत्तीचा वास जाणवण्याआधी तो वीजेचा झटका बसल्यागत जागचा उठला आणि शक्य तेवढ्या पटकन तिथून दूर जाण्यासाठी त्याने पावलं टाकायला सुरुवात केली. एखादा अदृष्य जड साखळदंड पायात अडकवल्यासारखा तो पाय खुरडत चालत राहीला तेव्हा त्याच्या डोक्यात आलं कि हा निव्वळ योगायोग नाहीये, टेक्निकल ग्लिच वगैरेही नसावा, यात काहीतरी खोलवर अर्थ दडलाय, यामागे काहीतरी कारण आहे, एवरीथिंग हॅपन्स फॉर अ पर्पज आणि धिस इज नॉट अँन एक्सेप्शन इदर.

हा योगायोग नाहीये, यामागे काहीतरी कारण एहे हे डोक्यात आल्यापासून हा टेक्निकल ग्लिच आहे का हे त्याला पडताळून पाहायचंच होतं. कॅबने प्रवास करायची पुढची संधी आल्यावर त्याने त्याच्या एका ज्युनियर कलिगला बोलावून त्याच्यासाठी कॅब बुक करायची रीक्वेस्ट केली, म्हणाला त्याच्या मोबाईलमध्ये काहीतरी एरर येतोय. प्रिपेड करु नकोस, पैसे मी कॅश देईन सांगून काहीतरी कामात असल्याचं भासवस राहीला. कलिगने बुकि ग डिटेल्स शेअर केले, निघताना ओटीपी सांगितला. लोकेशन बरोबर टाकलंयेस ना रे विचारुन तो ऑफिसमधून निघाला. कॅब जसजशी पुढे जाऊ लागली तसतशी त्याच्या छातीतली धडधड वाढू लागली. कैलास स्मशानभूमीला वळसा घेत कॅब पुढे निघाली तशी याची मनोमन खात्री होऊ लागली कि काहीतरी टेक्निकल लोचा याच्या सेलच्या लोकेशन सेटींग्जमध्ये आहे. तो खिशातून फोन बाहेर काढून चेक करु लागला तेवढ्यात त्याला ड्रायवरचा आवाज कानावर पडला, सॉरी सर एक टर्नंच मिस केला मी मगाशी, हे घ्या आलंय तुमचं डेस्टीनेशन. त्याने मान वर करुन पाहीलं, त्याची कॅब कैलास स्मशानभूमी बाहेर उभी होती. कसलीही कटकट कुरकुर न करता त्याने ड्रायवरला पैसे देत कॅब बाहेर पाऊल टाकलं. टेक्निकल ग्लिचंही नाही यावर आता शिक्कामोर्तब झालं होतं. हे उगाचंच परत परत घडत नाहीये हे त्यानं मनोमन मान्य करुन टाकलं. लहानपणापासून स्मशानासारख्या जागेविषयी मनात असलेली भीती किंवा एक खोलवर अस्वस्थ करणारी भावना असल्यामुळे परत परत तिथे येऊनंही तो इतके दिवस आत जाण्यापासून स्वतःला रोखत होता, रादर तो पुढे जाऊच शकत नव्हता. आज मात्र कसलाही विचार न करता झपाझप पावलं उचलंत तो स्मशानात गेला. एखादी गोष्ट मनातून ठरवलेली असेल तर जशी आश्वासक कृती केली जाते तसा तो पुढे काय करायचंय हे प्लान्ड असल्यासारखा वावरत होता. रात्रीचे साडेदहा वाजले होते, स्मशानातंही ऑफिस अवर्स संपल्यासारखी शांतता होती, कोणाचीही येजा नाही. कैलास शहराच्या मध्यवर्ती भागातलं सगळ्यात जुनं आणि मोठं स्मशान होतं. पूर्वी तिथे फक्त दहन संस्काराचे विधी होत असतं, गेल्या काही वर्षापासून आतला एक मोठा कोपरा दफन विधीसाठी राखून ठेवला होता. प्रशांत नीलाच्या समाधीपाशी येऊन थांबला, काही क्षण तिथे उभा राहील्यानंतर तो चक्क कसलाही विचार न करता खाली मांडी घालून बसला. त्याला जमिनीखाली आरपार नीलाचा मळवट भरलेला चेहरा दिसत होता, शांत झोपल्यासारखी भासत होती ती त्याला. चेहऱ्यावर कणभर वेदना नाही, जीव गेल्याच्या कसल्याही खुणा नाहीत. कसला आवाज झाला तर तिची झोपमोड होईल असं वाटलं त्याला. धडपडतंच खिशातला फोन काढून त्याने तो सायलेंटवर टाकला आणि तो जमिनीखालच्या नीलाच्या चेहेऱ्याकडे एकटक बघत राहीला. थोड्यावेळाने पायापाशी काहीतरी वळवळल्याचं जाणवल्यामुळे त्याने नीलाच्या चेहेऱ्यावरची नजर हटवत पायाकडे पाहीलं. तिथल्या काळोखात स्वतःचंच बोट स्वतःच्या डोळ्यात गेलं तरी कळलं नसतं कदाचित तर पायापाशी काय वळवळतंय हे दिसणं तर दूरची गोष्ट होती. त्याने खिशातल्या मोबाईलची टॉर्च चालू करुन पायापाशी पाहीलं, विशेष काही नाही थोडे मुंगळे लगबगीत येजा करत होते, पंखाच्या मुंग्याही होत्या आणि एक भूईमूगाच्या शेंगेच्या आकाराचा यापूर्वी कधीही न पाहीलेला किडा बुटाच्या कडेवरुन आत शिरायचा प्रयत्न करत होता, त्याने पटकन तो झटकला आणि टॉर्च आजूबाजूला फिरवत तो कुठे पडला असेल तो शोधू लागला. ज्या दिशेला झटकला होता तिथे टॉर्चच्या उजेडात तो कुठेही दिसेना तेव्हा त्याने तो नाद सोडून दिला आणि मोबाईल खिशात ठेवण्याआधी परत एकदा पायापाशी टॉर्च नेत बघितलं. मुंगळे, लालकाळ्या मुंग्यांच्या रांगा, बारीकसे किडेच किडे सगळीकडे दिसत होते. जमिनीवर एवढ्या किड्यामुंग्या तर जमिनीखाली काय परीस्थिती असेल याचा विचार करुन त्याला भयानक अस्वस्थ वाटू लागलं. त्याने तोंड फिरवून परत नीलाचा चेहरा दिसत होता त्या दिशेला पाहिलं तर तिच्या चेहऱ्यावर मुंग्यांची रांग चालताना दिसू लागली. बघता बघता तिच्या चेहेऱ्यावरचा मळवट पूर्ण मुंग्यांनी भरुन गेला पण नीला तशीच निश्चलपणे पडून राहीली होती. हाताला जे येईल त्याने जमिन उकरुन तिला बाहेर काढावं आणि बिलगून बसावसं वाटू लागलं त्याला. घाईघाईत असहाय्यपणे दोन्ही हाताने माती बाजूला करत उकरायचा अयशस्वी प्रयत्न केला त्याने अन क्षणातंच त्याला त्याची चूक जाणवली. मातीने माखलेले हात घेऊन हताशपणे बसून राहीला तो आणि काही कळण्याआधी त्याच्या डोळ्यातून घळाघळा अश्रू वाहू लागले. ओक्साबोक्षी रडत नव्हता तो पण नीला गेल्यापासून फक्त गप्प बसणारा तो, कुठेतरी मोकळा होणं गरजेचं होतं त्याला. नीला आता नाहीये हे सत्यंच स्वीकारणं त्याला आजवर जड जात होतं, त्या अक्सेपटंसची आज सुरुवात झाली होती. तिकडून निघण्याआधी समोरच्या उंच कंपाऊंड वॉलच्या पायथ्याशी उगवलेली दोनचार रानफुलं तोडून नीलाच्या पायाशी ठेवली त्याने. शोभेच्या फुलांपेक्षा रानफुलं फार आवडायची तिला. शहराबाहेर बाईक राईडसाठी गेलेच कधी तर ती वेगवेगळी फुलं तोडून गुच्छ करुन घ्यायची. कशाला तोडतेस विचारलं तर म्हणायची तसंही ती एखादा दिवसंच राहतात रे, त्यांना वास नसतो, नशीबात चकचकीत फ्लॉवरपॉट नसतो पण भुरळ पाडतात मला. एकदोन दिवसात सुकतात, दॅट इज द होल ब्युटी. दे किप रीमाइंडींग अस दॅट इव्हन इफ समथिंग मेक्स अस हॅपी, इट इज नॉट परमनंट.... रादर नथिंग इज.

मोकळं झालेलं घरात आता अजूनंच एकटं एकटं वाटू लागलं, इतके दिवस ती परत येईल असं त्याला वाटत होतं, का कुणास ठाऊक कारण तिचे सगळे अंत्यसंस्कार त्याने स्वतःच्या हाताने पार पाडले होते. तीचं नसणं स्वीकारणं भयानक अवघड होतं यात वादंच नाही पण ती परत येईलंच असं त्याला वाटायचं किंवा त्या घरात एकटं राहण्यासाठी त्याने या अतर्क्य गोष्टीचा आधार घेतला होता. ती आता परत न येण्याच्या प्रवासाला कायमची निघून गेलीये हे स्वीकारायला सुरुवात केल्यामुळे कदाचित घराचा मोकळेपणा जास्तं अंगावर येत होता त्याच्या. त्या दिवसानंतर स्मशानाबद्दल एक अनामिक ओढ वाटू लागली त्याला. चारेक दिवस कंट्रोल केल्यावर तो शनिवारी सुटीच्या दिवशी सकाळी चालायला म्हणून बाहेर पडला ते थेट नीलाच्या समाधीपाशी गेला. तिथे पोहोचेपर्यंत त्याच्या छातीतली धडघड आतोनात वाढली होती, कानात धड धड धड आवाज येत होता. खूप दिवसांनी आपल्या जीवाभावाच्या माणसाला भेटत असल्याचं फिलींग येऊ लागलं होतं. तिथे पोहोचल्यावर मात्र सगळी अस्वस्थता विरुन गेली, थंड वाऱ्याच्या झुळुक आली, एक दीर्घ श्वास घेत तो तिथे मांडी घालून बसला. काहीही न बोलता तिथे शांत बसून राहणंही समाधानकारक वाटत होतं त्याला. ते दोघे फिरायला जायचे तेव्हा असेच एकमेकांशेजारी काहीही न बोलता शांत बसून राहत असत. थोड्यावेळाने त्याच्याकडे झुकत नीला त्याच्या खांद्यावर डोकं टेकवत असे. तसं बसल्याने तिला मनापासून आश्वासक वाटायचं. तुझी फेवरेट जागा कोणती विचारल्यावर त्याच्या खांद्यावर डोकं टेकवत “ही” म्हणाली होती ती एकदा.

सुरुवातीला अर्धा तास वगैरे तिथे थांबणारा तो नंतर तास न् तास कैलास स्मशान भूमीत घालवू लागला. पहिले काही दिवस तिथले कर्मचारी त्याला हटकत असत नंतर त्यांच्याशीही त्याची ओळख झाली, नंतर वीकेंडसला त्याचा पूर्ण दिवस कैलासमध्ये जाऊ लागला. हळूहळू वीकडेजलाही त्याचे पाय कैलासकडे वळू लागले. तिथली शांतता त्याला आवडायची, स्मशानाच्या मागे वाहणाऱ्या नदीचा आवाज, पक्षांचा किलबिलाट आणि रात्रीच्या अंधारात तिथून दिसणारं आभाळ त्याला खेचून न्यायचं तिथे. खरंच तो खेचला जातोय असे भास होऊ लागले होते त्याला. एक दिवस असाच सकाळी उठल्यापासून त्याला कैलासमध्ये जाऊन बसावसं वाटू लागलं. कितीही दुर्लक्ष करायचा प्रयत्न केला तरी डोळ्यासमोर कैलास दिसू लागलं. सकाळच्या सत्रात दोन महत्वाच्या वर्च्युएल मिटींग्ज होत्या, दुपारी लंचला वेळ मिळाला तरी मेहरबानी म्हणावी असं त्याचं स्केड्यूल पॅक होतं आज. चहाचा कप थंड होऊन समोर तसाच पडला होता, वेळ जाईल तशी त्याची चलबिचल वाढत होती. एखाद्या व्यसनी माणसाकडून त्याचं व्यसनाचं साधन काढून घेतल्यावर जशी अवस्था होते तसा तो अस्वस्थ झाला होता. काही क्षण तसाच बसून राहील्यावर काहीतरी आठल्यासारखा तो लगबगीनं जागचा उठला, चहाचा कप तसाच सोडून त्याने गडबडीत आंघोळ उरकली, घराला कुलूप लावून धावतपळत बाहेर पडत कॅब पकडली आणि कैलास गाठलं. मिटींग सुरु व्हायला पंधरा मिनिट बाकी होते. एव्हाना त्याला कैलासचा कानाकोपरा माहीत झाला होता. कोपऱ्यातल्या एका प्रशस्त पारावर जाऊन बसत त्याने पाठीवरची बॅग काढली आणि लॅपटॉप चालू करुन हेडफोन कानात सारले. मिटींगला लॉगइन करुन त्याने अखंड मिटींग तिथे बसून अटेंड केली, त्याची स्मशानातली पहिली मिटींग. सकाळी बॅगेतला लॅपटॉप बाहेर काढताना आलेला अवघडलेपणा तोच लॅपटॉप रात्री बॅगेत ठेवताना पार गायब झाला होता. स्मशानातनं काम करणं हळूहळू अंगवळणी पडू लागलं त्याच्या. तुरळक कधीतरी मृतांचे नातेवाईक रडल्याचा आवाज आल्यावर कलीग्ज किंवा क्लाएंटस बॅकग्राऊंड नॉइजबद्दल तक्रार करत असत, कोणाकडे टिव्ही चालू असेल तर बंद करा म्हणत. असल्या मोजक्या अनकंफर्टेबल सिच्युएशंस वगळता त्याचं काम सुरळीत चालू होतं. स्मशानात वेळ घालवणं त्याच्या मनस्वास्थ्यासाठी मेडीटेशनसारखं वर्क करत होतं.

एके दिवशी कॅबने प्रवास करत असताना त्याला ड्रायवर चाचपडत म्हणाला स्सर एक गोष्टं विचारु का?

खिडकीतून बाहेर बघत तो हंमम म्हणाला.

सर कदाचित नोट केलं असेल तुम्हीही कि गेल्या सहा महिन्यात कदाचित पंचवीस ते तीस वेळा तुम्ही माझ्या कॅबमध्ये बसलाहात.

अच्छा हो का म्हणून त्याने ड्रायवरकडे बघायला सुरुवात केली.

ड्रायवर अधूनमधून आरशात बघत बोलत होता. सुरुवातीला मला वाटायचं आजूबाजूला कुठेतरी काम असेल तुमचं किंवा इथे कोणीतरी सहकारी वगैरे पिकअप करत असेल तुम्हाला. पण एकदा सकाळी सकाळी तुम्हाला ड्रॉप केल्यावर तुम्ही धावतपळतंच स्मशानात गेलात, वाटलं कोणीतरी ओळखीचं गेलं असावं, विधी उरकून कामाला जाणार असाल तसेच. पण चार दिवसांनी तुम्ही योगायोगाने माझीच कॅब बूक केलीत सर आणि परत सेम तशाच लगबगीत तुम्ही स्मशानात गेलात तेव्हा मला थोडं विचित्र वाटलं.

प्रशांतची आरशातून त्याच्याकडे बघणाऱ्या ड्रायवरशी नजरानजर झाली तसं त्याने चटकन दुसरीकडे मान वळवली.

सर मी पुढची राईड न घेता तासभर तिथे थांबून राहीलो पण तुम्ही बाहेर आला नाहीत. माझी उत्सुकता जास्तंच ताणली गेली सर, मग मी निश्चय करुन आतमध्ये म्हणजे स्मशानात आलो. बरंच इकडेतिकडे शोधून झाल्यावर तुम्ही मागच्या बाजूला एका मोठ्या झाडाखाली पारावर लॅपटॉप काढून बसलेले दिसलात. मी आजूबाजूला चक्कर मारुन आलो आणि मला धक्काच बसला. कारण सर त्यादिवशी तिथे एकंही मृतदेह अंत्यविधीसाठी वेटींगवर नव्हता. मी तिथल्या एका कर्मचाऱ्याला भेटून खोटंच म्हणालो की समोरच्या घरातले आजोबा गेलेत, कॉर्पोरेशनच्या पासाव्यतिरीक्त काही लागणार नाही ना? बोलता बोलता विद्युतदाहीनीला किंवा पारंपारीक विधीला किती वेळ लागेल विचारल्यावर तो म्हणाला आज अजून तरी नंबर नाहीयेत. मी तुमच्याकडे बघत थेटंच त्याला माझी शंका विचारली कि मला वाटलं हे साहेब पुढे आलेत आणि डेडबॉडी यायची वाट बघत बसले आहेत. त्यावर तो कॅज्युअली बोलला ते कोणाची वाट बघत नाहीत, ते नेहमी ईथेच बसून काम करतात. आता माझे डोळे पांढरे व्हायची वेळ आली होती. तिथून मी जे बाहेर पडलो ते दोन दिवस गाडीवर नाही गेलो, तापाने फणफणलो होतो. त्यानंतर सर तुम्हाला पिकअप करायला आल्यावर नाक्यावरुन चारपाच वेळा राईड कॅंसल करुन भुर्दंड सहन केलाय मी. मग एकदिवस मी धीर एकवटून दिवसभर तुमच्या मागावर राहीलो, दिवसभर स्मशानातून काम करत होता सर तुम्ही, अधेमध्ये दोन अंत्यविधीच्या ठिकाणी जाऊन ओक्साबोक्षी रडणाऱ्या अनोळखी व्यक्तीच्या पाठीवर हात ठेवलात, तुमच्या फक्त स्पर्शाने ते शांत झाले. तुम्ही रात्री उशिरा कैलासमधून बॅग आवरुन निघालात. मला शंका होती तुम्ही काहीतरी अघोरी प्रकार करत असाल पण तुम्ही रात्री बॅग आवरुन कोपऱ्यातल्या एका समाधीपाशी जाऊन तिथलीच रानटी फुलं तोडून वाहीलीत आणि निघालात. तुम्ही निघाल्यावर आघोरी काही करत असाल ही शंका दूर झाली. तसंही आघोरी करणारा कोण दिवसाढवळ्या सगळ्यांसमोर असा स्मशानात जाऊन बसेल नाय का.

प्रशांतने काहीही प्रतिसाद दिला नाही.

तो पुढे बोलत होता, साहेब एक सांगू का, कारणाशिवाय असं स्मशानात बसणं चांगलं नाही.

तुला कोण म्हणालं मी कारणाशिवाय, बोलता बोलता मध्येच थांबत त्याने ड्रायवरला गाडी बाजूला घ्यायला लावली.

सर तुमचं डेस्टीनेशन नाही आलंय अजून म्हणत ड्रायवरने गाडी बाजूला घेतली.

काहीही न बोलता प्रशांत खाली उतरला, निघता निघता खिडकीतून ड्रायवरकडे बघत परत माझा पाठलाग केलास तर याद राख म्हणाला.

तो पुढे निघाला तेव्हा पाठीमागून कानावर ड्रायवरचा आवाज पडला सर काळजी वाटली म्हणून बोललो.

ड्रायवरच्या अनावश्यक बडबडीमुळे त्याचं कशात लक्ष लागेना, परत नवी कॅब बूक करुन तो सरळ ऑफिसमध्ये गेला. सर काळजी वाटली म्हणून बोललो हे ड्रायवरचे शब्द विनाकारणंच त्याच्या कानात घुमत राहीले. तसंही कैलासमध्ये बसायला त्याचं आज मन लागलं नसतं. संध्याकाळी त्यानं घरी जाण्यासाठी कॅब बूक केली तर नेहमीप्रमाणे ती कैलास बाहेर आली, तो खाली उतरणार तेवढ्यात त्याला रस्त्यापलिकडच्या टपरीवर सकाळचा ड्रायवर दिसला. आता हा परत ग्यान वाटत बसेल या भीतीने त्याने ड्रायवरला हे माझं डेस्टीनेशन नाहीये हे सांगितलं, बघता बघता विषय वादावर आला.


क्रमशः


Friday, January 6, 2023

यू हॅव रीचड्


 राजेश घरी पोहोचला तेव्हा त्याच्या चेहेऱ्यावर वैताग स्पष्ट दिसत होता. खुर्चीत बसून अर्धा ग्लास पाणी पिऊन, हाशहुश करुन झाल्यावर प्रशांतने काहीतरी बोलायचं म्हणून सुरुवात केली, काय रे कसा झाला प्रवास? घर सापडायला काही अडचण नाही ना आली? ऱाजेशचा चेहरा अजूनंही नॉर्मल झाला नव्हता.

बस चहा घेऊन येतो म्हणून तो आत सटकणार तेवढ्यात राजेशने बोलायला सुरुवात केली.

वर्षश्राध्द नेमकं आहे कधी?

परवा १४ तारखेला आहे, फोनवर बोललो होतो की रे आपण.

हंमम, तुझा फोन बंद का होता मगाशी?

कधी रे, मी सहसा फोन बंद ठेवत नाही यार.

१ वाजून ४३ मिनिटांनी फोन केला होता, नंतर १:४७ मग २:०३ आणि परत सव्वादोनला केला होता. प्रत्येकवेळी तुझा फोन स्विचऑफ येत होता, फोनमधून नजर हटवत त्याच्याकडे बघत बोलत होता राजेश.

काय बोलतोस अरे माझा फोन क्षणभरंही बंद नव्हता या वेळात.

मला बंद लागला म्हणून बोललो मी.

कदाचित नेटवर्कचा काहीतरी इश्यू असेल, सोड.

हंमम तसंही असेल कदाचित.

आलोच मी, म्हणत प्रशांत आत सटकला. एकतर हा जबरदस्ती मागे लागून भेटायला आलाय आणि आता हा माझीच उलटतपासणी करणार असं पुटपुटत त्याने चहासाठी पातेलं गॅसवर चढवलं.

प्रशांत काय रे माझी कॅब मी बूक करतो म्हणत असूनंही तू बूक केलीस आणि परत मला कसला विचारतोस की घर सापडायला काही अडचण तर आली नाही ना?

अरे बाबा कधीकधी नवखे कॅब ड्रायवर असतात आणि माझं घर जरा आतल्या बाजूला आहे, हमखास नवे ड्रायवर एखादं वळण मिस करतात आणि मग शोधत बसावं लागतं, गोंधळ होतो.

अच्छा तसं होय मला वाटलं...

गॅसवर उकळणारा चहा तसाच ठेऊन प्रशांत जरा कातावूनंच किचेनच्या दारातून डोकावून बोलला काय वाटलं?

सोड ना काही नाही.

नाही नाही, काही नाही कसं? काहीतरी बोलणार होतास तू, बोलता बोलता थांबण्यापेक्षा बोलायचंच नाही आणि विषय काढला तर पूर्ण बोलायचं, हे असले डोक्यात किडे सोडून गप्पं बसायचं नाही. बोल चल.

स्पष्टंच बोलायचं तर मला वाटलं जाणूनबुजून चुकिचा पत्ता दिलास कि काय कॅब ड्रायवरला

तुझं डोकं वगैरे फिरलंय का रे राजा? एकतंर मी आत्ता कोणालाही भेटायच्या मानसिकतेत नव्हतो, तुला तसं स्पष्टं सांगूनंही तू मागे लागलास आणि आता घरी आल्यावर मला विचारतोयेस की जाणूनबुजून.... हं, च्यायला चुकीचा पत्ता दिला असता तर घर तरी सापडलं असतं का रे तुला?

पश्या कॅब ड्रायवर चुकला तर याच एरीयात जवळपास फिरत राहायला हवा ना?

हो अर्थातंच!

मग ईथून किमान साडेपाच किलोमीटर लांब नको त्याच पत्त्यावर मला नेऊन वर सर तुमचं डेस्टीनेशन आलंय हे का म्हणाला असेल तो?

काय?

हो आणि चुकीच्या पत्त्यावर पोहचून तुला फोन लावल्यावर जर पाऊण एक तास तुझा ‍फोनंच लागत नसेल रादर स्विचऑफ असेल तर काय समजावं माणसाने? कि नजरचुकिने चुकीच्या पत्त्यावर कॅब बूक केलीये मित्राने अशी स्वत:ची समजूत घालून घ्यावी काय?

अरे काय बरळतोयेस?

बरळतोय? कैलास स्मशानभूमी बाहेर गाडी उभी करुन ड्रायवर म्हणाला तुमचं डेस्टीनेशन आलंय. आजूबाजूला एकंही घर दिसेना तेव्हा मी विचारलं त्याला की काहीतरी चुकतंय का, मला माझ्या मित्राच्या घरी जायचंय. त्यावर त्याने मला त्याच्या ॲपवर फिड केलेलं डेस्टीनेशन दाखवून माझी बोलती बंद केली. तुला फोन केला तर फोन स्विचऑफ, एकदोन मिनिट नाही तर पुढचा पाऊण तास फोन बंदंच? त्या ड्रायवरला थांबायची रीक्वेस्ट केली तर तोही नवी राईड बूक झाल्यामुळे निघून गेला. काय काय उद्योग करुन मी तुझ्या घरी पोहोचलोय माहीतीये का? तू कॅब बूक केल्यानंतर मी जेवढ्या वेळात ईथे पोहोचायला हवा होतो त्यापेक्षा दोन तास उशिरा पोहोचूनंही तू कॅज्युअली विचारतोयेस की घर सापडायला अडचण तर नाही ना आली? का नाही वाटणार मला की तू जाणूनबुजून चुकीचा पत्ता दिलास त्या कॅब ड्रायवरला?

राजेशचं बोलणं संपायच्या आधीच प्रशांतची तंद्री लागली होती. त्याला आठवत होतं की दहा महिन्यापूर्वी असंच झालं होतं. तीन आठवड्यात ही पाचवी वेळ होती घरी जाण्यासाठी कॅब बूक केल्यानंतर ड्रायवरने स्मशानापाशी सोडून तुमचं डेस्टिनेशन आलंय म्हणून सांगायची. आता त्याचं डोकं काम देईनासं झालं होतं, असं होण्याचं काहीही कारण नव्हतं खरंतर कारण त्याचं घर कैलासपासून किमान सहा एक किलोमीटर लांब होतं. पहिल्या दोन वेळेस त्याने ड्रायवरशी वाद तरी घातला होता पण नंतर त्याने ते ही सडून दिलं होतं, कारण प्रत्येकवेळी ड्रायवरने त्याचे बूकिंग डिटेल्स दाखवून डेस्टीनेशन तुम्‍हीच एंटर करता साहेब माझी काय चूक म्हणून त्याचं तोंड बंद केलं होतं. पहिल्या वेळी तर तो रात्री उशिरा ऑफिसमधून घरी जायला निघाला होता. कोविड प्रोटोकॉल्समुळे खिडकीच्या काचा बंद करुन एसी लावायची परवानगी नव्हती. उघड्या खिडकीतून येणारा गार वारा आणि त्यात दिवसभर काम करुन थकल्यामुळे तो कॅबमध्ये बसल्या बसल्या गाढ झोपी गेला. गेल्या दिड महिन्यात त्याला कितीही प्रयत्न करुनंही झोप येत नव्हती, अगदी झोपेच्या गोळ्यांनाही जे जमलं नव्हतं ते आज गार वाऱ्यानं साध्य केलं होतं. शिवाय खूप दिवसानंतर आज त्याने पूर्ण वेळ काम केलं होतं, कामात पूर्ण लक्ष देऊन काम केलं होतं. मेंदूला खऱ्या अर्थाने आज वेगवेगळे विषय मिळाले होते विचार करायला आणि विचार करुन थकायला. एखाद्या चित्रकाराने मुक्तचित्र काढावं असा मेंदू इतक्या दिवसातल्या चकव्यातून बाहेर पडत मोकळेपणानं कामावर लक्ष केंद्रीत करत होता. त्यामुळे घरी निघतानाच त्याला आज वाटत होतं कि खूप दिवसांनी त्याला आज झोप लागणार आहे. एरवी गर्दीच्यावेळी ऑफिसपासून घरी जायला किमान दोन तास लागायचे त्याला पण रात्रीच्यावेळी रहदारी कमी असताना सव्वा तासात सहज पोहोचायचा तो. झोपताना त्याला वाटलं काही नाही तर किमान तासभर झोपायला मिळेल पण जेमतेम चाळीसेक मिनिटांत त्याला ड्रायव्हरने आवाज देऊन उठवलं. तळघरातून कोणाचा तरी दबका आवाज येत असल्यासारखा त्याला भास झाला, ड्रायवरने परत जोरात आवाज दिल्यावर तो खडबडून जागा झाला.

सर पोहोचलोय आपण.

त्याने डोळे किलकिले करत आजूबाजूला पाहिलं, काहीच कळेना मग त्याने डोळे चोळले तरीही आजूबाजूचा परीसर त्याला अनोळखीच वाटत राहीला.                                                      

सर... सर

ड्रायवरच्या आवाजाने भानावर येत तो हंमम म्हणाला. दार उघडून बाहेर जाता जाता तो ड्रायवरला म्हणाला हे कुठे आलोय आपण?

सर तुमच्याच लोकेशनला घेऊन आलोय मी.

अरे हो, पण एरीया कोणता आहे हा?

त्याच्याकडे अविश्वासाने बघत, कल्याण नगर ड्रायवर म्हणाला

उतरण्यासाठी कॅबमधून बाहेर काढलेला पाय आत घेत त्याने दार बंद केलं आणि म्हणाला माझं घर नाणेवाडीला आहे.
तर मग? ड्रायवरने थोडसं वैतागूनंच विचारलं त्याला.

तर मग तिकडे ड्रॉप आहे माझा.

सर तुमचं घर कुठे का असेना तुम्ही लोकेशन ईथलं टाकलंय.

अरे काय डोकं फिरलंय का तुझं? घरी जायचं असताना मी इथलं लोकेशन का टाकेन. रात्रीची वेळ बघून नाटकं करु नकोस चल लवकर.

सर पहिले तुम्ही नीट बोला, एकतर तुम्ही गाडीत बसल्यावर मी कन्फर्म करण्यासाठी विचारलं होतं तुम्हाला कि सर कुठे जायचंय तर तुम्ही म्हणालात लोकेशन एंटर केलंय. पाच मिनिटांनी परत विचारावं म्हणलं तर तुम्ही गाढ झोपी गेला होता.

त्याने वैतागून मोबाईल खिशातून काढून बघितला तर त्याची राईड कंप्लीट झाल्याचं आणि फिडबॅक देण्यासाठी नोटीफिकेशन आलं होतं त्याला. आपसूकंच त्याचा आवेश कमी झाला पण आपण हे लोकेशन का टाकलं असावं हे त्याला काही केल्या लक्षात येईना. आपणंच काहीतरी गल्लत केलीये हे ड्रायवरला कळू नये म्हणून आवाजात खोटीच जरब कायम राखत तो ड्रायवरला म्हणाला बरं बाबा तू बरोबर मी चूक, आता परत माझ्या घरचं लोकोशन टाकतो, चल तू मला नाणेवाडीला सोड.

सर तसं नाही करता येणार ड्रायवर ठामपणे बोलला.

अरे चल बाबा, हवे तर एक्स्ट्रा पैसे घे म्हणत तो डोळे मिटून सीटला रेलला.

आहो सर राइडस् फक्त ॲपवरुन घेता येतात ओ, तुमची राइड इथे संपत्येय म्हणून मी ऑलरेडी पुढची राइड ॲक्सेप्ट केलीये. प्लिज तुम्ही उतरा आता. ड्रायवर काकुळतीला येऊन त्याला विनंती करत होता. तरीही तो बधत नाही म्हटल्यावर ड्रायवर चिडला, म्हणाला साहेब जबरदस्ती करायला लावू नका, हवं तर माझी पुढची राइड इथून पाऊण किलोमीटरवर आहे तिथे तुम्हाला ड्रॉप करतो. मला काहीही ज्यादाचे पैसे नको पण प्लिज मला समजून घ्या.


विनाकारण विषय वाढवायला नको म्हणून काहीही न बोलता तो दार उघडून बाहेर पडला. खाली उतरला तसं समोर कैलास स्मशान दिसलं, सॉरी सर म्हणत ड्रायवर निघून गेला. गेल्या दिड महिन्यापासून तासभर का असेना झोप लागावी म्हणून जीवाचा आटापिटा करत होता, ती झोप आज लागली होती. अर्ध्या तासातंच डोळे उघडल्यावर ज्यातून बाहेर पडण्यासाठी तो झगडत होता ती गोष्ट समोर होती. नीलाला जाऊन तीन महिने झाले होते, तिचं अचानक जाणं त्याला स्वीकारता येत नव्हतं. आधुनिक मेडीकल सायंसलाही तिच्या असं अचानक जाण्याचं पक्कं कारण सांगता आलं नाही, पोस्टमॉर्टेम रीपोर्टही अजून मिळाला नव्हता पण डॉक्टर्सचं म्हणणं होतं कि तिचं हृद्य बंद पडलं. असं कसं अचानक बंद पडू शकतं कोणाचं हृद्य, आणि तेही नीलाचं? शी ईज सो फुल ऑफ लाईफ. दिड महिन्यानंतरंही तिचा मनातल्या मनातंही भूतकाळात उल्लेख करायला जमत नव्हतं त्याला. मध्यरात्रीची वेळ, कोविडमुळे वातावरणात भरुन राहीलेली भयाण शांतता, चहुबाजूला निर्जन रस्ता, रात्रीचा अंगावर येणारा किर्र आवाज, मधूनंच वाजणारे ॲब्युलंसचे सायरन. स्मशानापासून पन्नास फूटावर उभा असूनंही त्याला नाकात तो माती, गुलालबुक्का, फुलं, कापूर अगरबत्ती या सगळ्याचा एकत्र होऊन येणारा स्मशानातला टिपिकल वास जाणवला. एरवी याच सगळ्याचा वास दुसऱ्या ठिकाणी वेगळाच वाटतो पण स्मशानात कदाचित त्यात मृतदेहाचे वास मिसळत असावे, माणसाने जग सोडून जाताना मागे राहीलेल्या शिळ्या, वर्षानुवर्षे कुजलेल्या ईच्छांचाही निचरा होऊन त्यांचाही वास वातावरणात मिसळत असावा कदाचित. त्याच्याही नकळत तो दोन पावलं स्मशानाकडे चालत गेला आणि मग कोणीतरी मागून आवाज दिल्यासारखा भानावर आला.


राजेश त्याला आवाज देत होता, पश्या ए पश्या कुठे तंद्री लागलीये? ठिक आहेस ना? सोड चल ते कॅब आणि पत्ता प्रकरण.

कसंनुसं हंमम म्हणत त्याने वेळ मारुन नेली. चहापाणी झाल्यावर तू आराम कर प्रवासात थकला असशील म्हणत तो काही कामं उरकण्यासाठी बाहेर पडला. राजेश अरे मीही येतो म्हणतोय हे पाठमोऱ्या प्रशांतला लक्षात आलेलं असूनंही तो ऐकलं नसल्यासारखा निघून गेला. त्याला थोडावेळ कोणीच सोबत नको होतं, खरंतर त्याला आजकाल कोणीच सोबत नको असायचं म्हणूनंच त्याने राजेशला येऊ नकोस सांगितलं होतं. तो जबरदस्तीने आलाच तेव्हा अर्जंट कामाचं कारण काढून जाणं हा प्रशांतसाठी सगळ्यात सेफ ऑप्शन होता.

घरातून निघताना हातात एक मोकळी पिशवी घ्यायला तो विसरला नाही. परत येताना त्या पिशवीत काहीबाही कोंबून आणलं कि कुठे गेला होतास काय काम होतं वगैरे फुटकळ प्रश्नांना बगल देता यावा एवढा एकंच उद्देश त्यामागे होता.


नीलाला लहान मुलं फार आवडायची म्हणून लॉकडाऊनच्या दोन महिने आधीच तिने प्रशांतला सांगितलं होतं कि तिला हा आयटीतला जॉब सोडून प्रिप्रायमरी शाळा चालू करायची होती. तिने त्यासाठी कराव्या लागणाऱ्या कोर्सला ॲडमिशनंही घेतली होती. त्या दोघांनी त्यांच्याच कॉलनीतला एक बंगला रेंटवर घ्यायचा निश्चित केला होता. डिपॉजिटची रक्कम, रेंट सगळं फायनल झालं होतं. डिपॉजिट देऊन नीलाला हवं तसं बंगल्याचं रिनोवेशन करायला सुरुवात केली होती दोघांनी. तिच्या एका इंटेरीअर डेकोरेटर मैत्रिणीने छोटे छोटे पण मस्तं हटके चेंजेस सुचवले होते. याऊपर पहिल्यापासून चित्र काढायची हौस असल्यामुळे वीकेंडसला मोकळ्या वेळात भिंतींवर छोटी मोठी चित्र नीला स्वतः काढत होती. सगळं कसं ठरवल्यासारखं चाललं होतं, जसं काय शी वॉज डेस्टीन्ड फॉर इट. तीनेक महिन्यात ती रीजाईन करणार हे ठरलं होतं, पुढच्या दोन महिन्यात रीलिविंग आणि तिच्या प्रिप्रायमरीची पहिली बॅच फ्लोअरवर जाणार होती. पण म्हणतात ना लाईफ इज वॉट हॅपन्स टू यू व्हेन यू आर बिजी मेकींग आदर प्लान्स अगदी तसंच झालं. जगभर थैमान माजवणारा वुहान वासरस बघता बघता भारतात आला आणि कोणालाही कळायच्या आत संपूर्ण भारत लॉकडाऊन मध्ये गेला. त्यांच्याच कॉलनीतला, दोन घरं सोडून पलिकडचा बंगला शाळेसाठी रेंटवन घेतला असल्याने जोवर चित्रांसाठी रंग वगैरे साहित्य शिल्लक होतं तोवर नीला रोज वर्कफ्रॉम होमची कामं उरकल्यावर तिकडे जाऊन जमेल तशी आणि आवडेल तशी चित्र भिंतीवर काढायची. नुसत्या सिरीज आणि सिनेमे बघण्यापेक्षा हे बेटर वाटायचं तिला. पंधरावीस दिवसात साहित्यातली एकेक करत सगळ्या वस्तू संपल्या तेव्हा फक्त अर्धवट तयार झालेल्या शाळेत चक्कर टाकून येणं आणि शाळा चालू झाल्यावर तिथे कशी वर्दळ आणि लहान मुलांचा किलबिलाट असेल हे विज्युअलाईज करणं हा नीलाचा फेवरेट पास्ट टाईम झाला होता. 


बंगल्याच्या आवारात त्यांनी एक सॅंडपिट करुन घेतलं होतं. नीला प्रशांतला उत्साहात सांगायची प्रशांत आपल्या मुलांना बिनधास्त मातीत खेळू द्यायचं आपण. “आपली मुलं” असं नुसतं म्हणल्यानेही तिला फार बरं वाटायचं. प्रशांत गालातल्या गालात हसत तन्मयतेने तिचे प्लान्स ऐकत बसायचा. आज ना उद्या आपण बॅक टू नॉर्मल जाऊ आणि आपलं स्वप्नं आता हाकेच्या अंतरावर आलंय हे तिच्या स्वप्नाळू डोळ्यात स्पष्ट दिसायचं प्रशांतला. पण नियतीला तिचं स्वप्नं प्रत्यक्षात उतरणं मान्यंच नव्हतं कदाचित. कोविड लॉकडाऊनच्या काळात एकाही बाहेरच्या व्यक्तिच्या संपर्कात आले नव्हते ते दोघे, संपूर्ण जग ज्या वायरसमुळे धास्तावलेलं होतं तो त्यांच्यापर्यंत पोहोचण्याची शक्यता जवळपास शून्यंच होती. सगळं सुरळीत चाललं होतं, लॉकडाऊनंही आता टप्प्याटप्प्याने उठवायला हरकत नाही असं सरकार बोलू लागलं होतं तेव्हाचं नेमकं एके दिवशी रात्रीच्या जेवणानंतर चक्कर मारायला म्हणून बाहेर गेलेली नीला परत घरी आलीच नाही. तिच्या अर्ध्या तयाव झालेल्या शाळेसमोरुन चालत जात असताना कोणालाही कळायच्या आत ती कोसळली आणि तिथेच तिने शेवटचा श्वास घेतला. तिला दवाखान्यात न्यायची किमान संधीही प्रशांतला मिळाली नाही. पंधरा मिनिटांपूर्वी शतपावली करुन येते म्हणून घरातून बाहेर पडलेली धडधाकट बायको कोणालाही काही कळायच्या आत शांतपणे शेवटचा श्वास घेऊन कसलीही हिंट न देता आपला आणि या जगाचा निरोप घेते हे ॲक्सेप्ट करणं प्रशांतसाठी फार कठीण होतं. पहिला दिड महिना तर तो कंप्लीट डिनायल मोड मध्येच होता. या सगळ्याचा आतोनात त्रास करुन घेत घेत त्याने मागचं अखंड वर्ष काढलं होतं. या सगळ्याला परत परत उजाळा द्यायचा नाही हे त्याने मनात टरवून टाकलं होतं. जून्या आठवणींना मोठ्या प्रयत्नांनी थोपवून धरल्यानंतर त्या आठवणींमध्ये हात धरुन नेणाऱ्या व्यक्तिंना भेटणं तो जाणूनबुजून टाळत आला होता. राजेश आल्यानंतर नीलाचा विषय न काढताही तो त्या आठवणींमध्ये तो आपसूकंच ओढला गेला होता.


कर्मकांडं किंवा रेग्युलर धार्मिक विधींमध्ये नीला आणि प्रशांत दोघांचाही विश्वास नव्हताच मूळात, त्यामुळे नीलाच्या वर्षश्राद्धाला सगळ्या विधींना कात्री लावत पाच पंचवीस गरीब मुलांना नीलाच्या अर्ध्या तयार शाळेत जेवायला घालायचं प्रशांतने ठरवलं होतं आणि त्यांना वाचनाची आवड लागावी म्हणून गोष्टींची काही पुस्तकं त्यांना वाटावी असं त्याला वाटत होतं. त्यासाठी प्रशांतने आप्पा बळवंत चौकात आपला मोर्चा वळवला. त्यासोबत ठरवलेल्या जुजबी वस्तू खरेदी करुन पिशवीत भरत त्याने संध्याकाळी कॅब घेतली, कॅब बूक करताना लक्षपूर्वक डेस्टीनेशन एंटर केलं. 


गाडी आप्पा बळवंत चौकातून निघाली तसा तो सजगपणे रस्त्याकडे बघू लागला. आज रस्त्यावर रहदारी नेहमीपेक्षा जरा जास्तंच होती. अलका टॉकिज चौकापर्यंत एरवी वीस मिनिट फार झाले असते पण आजच्या गर्दीमध्ये रमणबागेच्या कॉर्नरला पोहोचता पोहोचताच अर्धा तास झाला होता. सजग राहायच्या नादात डोळे जास्तं ताणल्यामुळे कि काय त्याचं डोकं जड होऊ लागलं होतं, अशातंच त्याचा डोळा कधी लागला हे त्याचं त्याला कळलं नाही. ड्रायवरने आवाज देऊन उठवलं तेव्हा समोर कैलाश स्मशानभूमी होती. एक अवाक्षर न काढता त्याने गाडीचा दरवाजा उघडला, त्याच्या मागे दार बंद करताना ड्रायवरला थँक यू म्हणाला आणि स्मशानाकडे चालू लागला. चालताना त्याला आजूबाजूला कोणीही आणि काहीही दिसत नव्हतं. त्याने चारीही बाजूला मान वळवून परत परत चेक केलं तेव्हा त्याला नीलाने शाळेच्या भिंतीवर काढलेली चित्र पुसटशी दिसू लागली. तो जसजसा पुढे जात होता तसतशी ती चित्र ठळक होऊ लागली जणू तो शाळेतूनंच चालतोय. नव्याने रंगवलेल्या शाळेच्या भिंतींचा वास येत होता, नीलाने कौतुकाने सांगितलेला एकेक प्लान तिच्या आवाजात ऐकू येत होता. काही क्षणात तो स्मशानात पोहोचून पलिकडच्या कोपऱ्यात गेला. त्या कोपऱ्यात नीलाची समाधी होती. एकदा गप्पा मारता मारता नीला त्याला म्हणाली होती कि मी जेव्हा मरेन ना तेव्हा मला जाळू नकोस मला आगीची फार भीती वाटते, मला पुरशील प्रॉमिस कर, या मातीत मिसळून जाऊनंच माझा प्रवास पूर्ण होईल असं वाटतं. काहीतरीच बोलतेस म्हणत त्याने विषय बंद केला होता तेव्हा त्याला वाटलं नव्हतं कि खरोखरीच एक दिवस ती असा तिचा प्रवास अर्ध्यावर सोडून जाईल तेव्हा तिचा तो प्रवास पूर्णत्वास नेण्यासाठी तिला तो त्याच्या स्वतःच्या हातून माती देईल. तिच्या समाधीपाशी पोहोचता पोहोचता तिने शाळेतल्या कोपऱ्यातल्या एका खिडकीत लावलेल्या वाळ्याच्या पडद्याचा वास आला, डोळे मिटून एका दीर्घ श्वासासोबत तो वास छातीत भरुन घेत असताना मातीत मिसळलेल्या गुलालबुक्का आणि उदबत्तीच्या उग्र धुराचा संमिश्र वास त्याचा नाकात शिरला. ठसका लागला म्हणून त्याने डोळे उघडले तर कॅब ड्रायवर त्याला आवाज देऊन सर तुमचं डेस्टीनेशन आलंय सांगत उठवायचा प्रयत्न करत होता. डोळे चोळत चोळत त्याने संध्याकाळच्या अंधाराला भेदत आजूबाजूला बघायचा प्रयत्न केला, कॅब नीलाच्या शाळेपाशी थांबली होती. तो थॅंक्स म्हणत कॅबमधून उतरला आणि संध्याकाळच्या थंड वाऱ्यासोबत त्याला शाळेतल्या वाळ्याचा पडद्याचा मंद सुवास आला. शाळेकडे वळून न बघता प्रशांत घराच्या दिशेने निघाला. घरी पोहोचल्यावर राजेशने काहीही विचारण्याआधी त्याने हातातली पिशवी राजेशसमोर ठेऊन त्याला ती पुस्तकं आणायचं कारण सांगितलं. का कुणास ठाऊक पण राजेशने प्रशांतला कसलेच प्रश्न विचारले नाहीत.



क्रमशः

Tuesday, July 26, 2022

नींद

 

शहर के इस चकाचौंध से

अपने नींद का सौदा करते है

बस ज़िंदा है, ये जताने के लिए

पल पल यहाँ मरते है

अपने ही कंधों पे ढोंते है

उम्मीदों की अधमरी लाशें

माथे की शिकन में खोयी है जो,

वो राहें कौन कैसे तलाशे?

होंठों की हंसी न जाने कहाँ लापता है

बस माज़ी के पास ही तो दिल के अरमानों का पता है

हर रोज़ न जाने क्यूँ ये हारी हुई बाज़ी खेलते है

अपनी ही परछाई से मुँह मोड़ने वाले सिकंदर यहाँ कोने कोने में मिलते है

सुकून तो सिर्फ़ किताबों, फ़लसफ़ों में दिखता है

या फिर अगर पैसा हो जेबों में तो खरीद लो  बाज़ारों में बिकता है

किस मंज़िल की तलाश में ऐसे भागादौड़ी  मे जीते है

इत्मिनान से तो भाई साहब यहाँ पे क़ब्रों में मुर्दे ही सोते है

 

हंह.. शहर के इस चकाचौंध से

अपने नींद का सौदा करते है…

 

केपी आर

 

Tuesday, July 19, 2022

दोघं - भाग १४


 

 

मी डोळे किलकिले करत, हाताने आजूबाजूचा बिछाना चाचपून मोबाईल शोधायला सुरुवात केली. डोळे उघडायची ईच्छा होत नव्हतीच पण बंद खोलीमध्ये नेमके किती वाजलेत याचा अंदाजंच येईना. उजव्या आणि डाव्या दोन्ही बाजूंना दहा वेळा हात फिरवूनंही मोबाईल हाताला लागेना म्हणल्यावर माझा संताप होऊ लागला. आधीच पाठ अवघडल्यासारखी दुखत असल्यानं पोटावर झोपून एक पाय गुडघ्यात दुमडून फक्तं पडून रहावं थोडावेळ असं वाटत होतं. झोपेतून उठायची ईच्छा नसली तरीही डोक्यात मोबाईल शोधायचा किडा घुसल्यामुळे माझी चलबिचल चालू झाली होती. झोपताना हातात असलेला मोबाईल असा काही कुठे हरवणार नव्हता पण एखादी गोष्ट डोक्यात आली आणि ती केली नाही कि माझी ॲंग्झायटी कायमंच वाढते.

 मी वैतागून, मनाविरुद्धच का असेना पण दुखरी पाठ संभाळत बिछान्यावर उठून बसले. बसल्या जागी मोठ्या प्रयत्नाने डोळे उघडून सगळ्या बेडवर नजर फिरवली, खोलीत अंधार असला तरी अंधाराला एव्हाना नजर सरावली होती. मोबाईल कुठेच दिसंत नव्हता. च्चकं करत मी जागचं उठत भिंतीवरचं लाईटचं बटन दाबलं, डोळ्यावर भक्कं उजेड पडताच गच्च डोळे मिटून घेतले आणि चाचपडंत भिंतीवर हात ठेवून अंदाजानेच परत बटन बंद केलं. बेडच्या आजूबाजूलाही फोन दिसला नाही तेव्हा मरु दे म्हणत परत बेडवर अंग टाकून देताना आधी उशी सरळ केली आणि उशी खालून काहीतरी काचेची वस्तू चमकली. उशीखाली हात घातल्या घातल्या हाताला फोन लागला. फोन बाहेर काढून फक्त स्क्रिनवर टॅप केलं. नऊ पंनास, हंह म्हणत फोन परत उशीखाली सारला आणि परत बेडवर पडून राहीले. पायापाशी पडलेलं पांघरुण पायानेच कमरेपर्यंत वर ओढलं आणि मग तिथून खेचून डोकं झाकत डोक्याखाली खोचताना मला आठवलं काल वेदर ॲपवर पाहीलं तेव्हा आजचं लोएस्ट टेंपरेचर मायनस आठ दाखवत होतं.

रुममधला हिटर चालू असला तरीही डोक्यावरुन पांघरुण घेतल्यावर मिळणारं समाधान वेगळंच होतं. मला झोपून जेमतेम साडे तीन तास झाले होते. एवढं कमी झोपून चालायचं नाही म्हणून मी परत झोपायचा प्रयत्न केला, खरंतर अयशस्वी प्रयत्न केला. गेल्या कित्येक दिवसात मला झोप अशी लागतंच नाहीये आणि कालची रात्रंही त्याला निश्चितंच अपवाद नव्हती.

घरातले सगळे नेटफ्लिक्सवर पिक्चर बघून बारा साडेबाराला झोपी गेले असावे. त्यानंतर मी रीमोटशी निरर्थक चाळा करत नेटफ्लिक्स, प्राईम, हॉटस्टार वगैरे वेगवेगळ्या प्लॅटफॉर्मवर काही धडाचं कंटेंट मिळतंय का हे शोधण्याचा प्रयत्न केला. खरंतर डोळ्यांसमोर दिसणाऱ्या एकाही चित्राकडे माझं अजिबात लक्ष नव्हतं पण झोपेशी साताजन्माचं वैर असल्यासारखं निशाचर आयुष्य जगायचंच म्हणल्यावर एकटेपणा घालवायला काहीतरी चाळा हवा म्हणून मी वेड्यासारखे पंधरावीस मिनिट वेगवेगळे पिक्चर्स, सिरीज वगैरे ब्राउज केल्या. बघण्यालायक काहीच मिळत नाही म्हणून शेवटी टिव्ही तसाच चालू ठेऊन मी जागची उठले. स्क्रिनवर युट्यूब, प्राईम, हॉटस्टार, नेटफ्लिक्स, ॲपल टिव्ही, झी वगैरे वगैरेंच्या टाईल्स दिसत राहील्या.

मोबाईल हातात घेत हॉलमध्ये इकडून तिकडे, तिकडून इकडे घिरट्या मारायला सुरुवात केली. एकच्या सुमारास चालायचं थांबून सोफ्यावर बसले. फेसबूक चालू केल्यावर लक्षात आलं कि लोकांच्या शिळ्या पोस्ट वाचूनंच वेळ मारुन न्यावी लागणार आहे कारण इंडीयात आता सकाळचे जेमतेम साडे सहा वाजले आहेत. एकतंर लोक साखर झोपेत आहेत किंवा जे उठलेत त्यांना कामाला जाण्याची, कुठेतरी पोहोचण्याची लगबग आहे. आत्ता कोणीही ऑनलाइन बोलणार नाही, फारतर आपल्या गुड मॉर्निंगला जी.एम. + हसणारा इमोजीने रीप्लाय येईल एखादा. नाहीतर कोणी बोललंच तर काय गं झोपली नाहीस अजून? एक वाजला असेल की गं तिकडे आता? वेळेत झोपत जा, एवढं असं जागरण करणं चांगलं नाही बिलकुल, म्हणत आपली सपशेल शाळा घेतली जाईल.

च्यायला मीही आता चाळीस वर्षांची झाल्येय आणि या गोष्टी मला कळतंच नसतील अशा रीतीने जो तो मला शाणपणा का शिकवतो काय माहीत म्हणत मी मेसेंजर उघडायचाच टाळलं. एफबीची वॉल स्क्रोल करत असताना माझ्या लक्षात आलं साला आपल्या मामाने एकदा आपल्याला टोकलं होतं की सकाळी बघितलं तर तुझे लाईक्स पडत असतात वेगवेगळ्या पोस्टींवर, तेव्हा मध्यरात्र उलटून गेलेली असते तिकडे. निद्रानाश झाल्यासारखी निम्म्या रात्रीचं एफबीवर काय करत असतेस? माझा नवरा मला कधीच तू ऑनलाइन काय करतेस असले प्रश्न विचारत नाही पण बाकी सगळ्या जगाला माझ्या ऑनलाइन ऑफलाइन ॲक्टीविटीज बद्दल कुतुहल असतं. म्हणजे काय तर ज्याला त्याला शाणपणा फक्त मलाच शिकवायचा असतो. असं मनात आल्या आल्या मला अपराधीपणा जाणवू लागला. आपल्या सत्तर वर्षाच्या मामाला कुतुहल नाही काळजी असते म्हणूनंच तो असं बोलत असावा हे न कळण्या इतपत सर्किट नाहीये मी पण मला ना आजकाल सगळ्यांच्याच प्रश्नांमुळे भयानक चिडचिड होते. आता यांना कसं सांगावं की निद्रानाश खरंच झालाय माझा हे मला कळतंच नाहीये.

मी मग एफबी वरवर चाळून दोनचार पोस्टस लाईक केल्या, एखादी लव्ह आणि एखाददुसरीवर कमेंट करुन बंद करुन टाकली. फक्त सव्वा वाजला होता म्हणजे घरचे झोपल्यापासून आपण दोन दिवस टाईमपास करायचा प्रयत्न करतोय कि काय असं वाटत असताना वास्तविक पाहता फक्त पंचेचाळीस मिनिट झालेले होते. ईतक्यात झोप येण्याची पुसटशीही शक्यता नव्हती. वॉटसॅप उघडलं तर शाळाकॉलेजफॅमिली वगैरे ग्रुपांवर गुडमॉर्निंगवाले फुलांचे फोटो आणि संकष्टी चतुर्थीवाले शुभेच्छापर मेसेजेस येऊन पडले होते. इथेही कोणालाही गुडमॉर्निंग म्हणून रीप्लाय करण्यात तोच धोका होता… शा…ळा. मला कोणाचेही स्टेटस बघण्यात स्वारस्य नसतं.

 वैतागून स्क्रिन लॉक करत मी चरफडतंच बेडरुममध्ये गेले. गेले वीस तास खड्डे खणून दमल्यासारखा माझा नवरा गाऽढ झोपला होता. त्याला गदागदा हलवून जागं करावं आणि उठून बसायला लावावं असा अघोरी विचार माझ्या डोक्यात आला. ड्रेसिंग टेबलासमोरच्या खुर्चीवर बसून मी त्याच्याकडे एकटक बघत बसले. संथ लयीत त्याच्या छातीचा भाता वरखाली होत होता. बेडला वळसा घालत मी पलिकडच्या मोठ्या खिडकीशी जाऊन उभी राहीले आणि ब्लाइंडस सरकवंत काचेतून बाहेरचं जग बघायला सुरुवात केली. टेंपरेचर मायनस चारच्या आसपास होतं, बाहेर पिंजलेला कापूस हवेत उडत उडत खाली पडावा असा स्नो पडत होता. सुरुवातीला इकडे आले तेव्हा मध्यरात्री, पहाटे, दुपारी कधीही स्नो पडला तर उत्साहात बाहेर जाऊन स्नोमॅन बनव, फोटो विडीयो काढ, बर्फात खेळ असले प्रकार चालायचे. आता आभाळातून तरंगत तरंगत जमिनीवर पसरणाऱ्या पांढऱ्याशुभ्र कापसाचं कणभर सोयरसुतक उरलं नाहीये मला.  बाहेर सर्वदूर पसरलेल्या काळ्यामिट्ट अंधारावर डागासारखे पडणारे पांढरे पुंजके वाढत चालले होते.  आजूबाजूला किर्र काळोख आणि बघता बघता पांढरी होत जाणारी जमिन. मधूनंच रस्त्यावरून जाणारी एखादी गाडी. पावणे दोन होत आले होते पण झोप येण्याची सुतराम शक्यता दिसत नव्हती. मग मी रस्त्यावरून जाणाऱ्या गाड्या मोजायचं ठरवलं.

 

एक…. पुढची पंधरा मिनिटं रस्ता झाकत मुक्यानं पडणारा सफेद बर्फ तेवढा सातत्याने दिसत राहीला. सोळाव्या मिनिटाला दुसरी गाडी आली. दोन…. म्हणतमी चिकाटीने रस्त्यावर डोळे रोखून धरले. किमान दहा गाड्या दिसल्याशिवाय ईथून हलायचं नाही असं मी उगाचंच मनाशी ठरवून टाकलं. साडेतीन वाजेपर्यंत म्हणजे पुढच्या पावणे दोन तासात मला रस्त्यावरून जाणाऱ्या आणि येणाऱ्या मिळून फक्त चार गाड्या दिसल्या.

आता तळपाय आणि कंबर भरुन आली होती माझी. मानेच्या मागे डावा हात ठेवून हलकेच दाबत मी एकदा उजवीकडे आणि एकदा डावीकडे मान वळवली. मागे न बघता सावकाशीने बेडच्या कोपऱ्यावर बसत मी नजर तशीच खिडकीतून बाहेर रोखून धरली. एखादं चित्र फ्रेम करुन भिंतीवर टांगावं इतका निश्चल भवताल होता. गर्द काळ्या रात्रीवर पांढरा शुभ्र बर्फ अंथरला होता. जो बर्फ सात वर्षांपूर्वी मला आतोनात आनंद द्यायचा तोच बर्फ बघून माझ्या चेहऱ्यावरची रेघंही हलत नाही आता. एक दीर्घ उसासा टाकून, हंमम व्हाईट डिप्रेशन म्हणत मी क्षणभरंच डोळे मिटले आणि तेवढ्यात अंगावर येणाऱ्या शांततेला चिरत ऱ्हूऽम करत गाडीचा आवाज आला. डोळे उघडून मी पाच म्हणत पुढचा आकडा मोजला, तीन चाळीस झाले होते.

 

 डोळ्यावर झोपेचा लवलेश नसला तरी आता डोकं जड होऊ लागलं होतं. नेमक्या चार गाड्या मोजल्या की पाच याचा हिशेब लावताना मेंदूची धावपळ होऊ लागली होती. निर्जन रस्त्याकडे बघता बघता गेली कित्येक वर्ष आपण ईथेच उभे आहोत असा भास मला होऊ लागला होता. नजरेच्या टप्प्यात येणाऱ्या रस्त्यावर चिटपाखरुही दिसत नव्हतं. आत्ता पहाटेचे चार वाजत आले म्हणून नाही तर दिवसाही यापेक्षा वेगळा अनुभव येत नाही. तास न् तास चित्रातल्या खिडकीसारखी निश्चलंच असते माझी खिडकी. सव्वा चार वाजल्यावर माझा संयम हळूहळू संपू लागला होता.  पावणे दोन ते सव्वा चार, या अडीच तासात पाच गाड्या रस्त्यावर दिसल्या मला. भारतात लॉकडाऊन मध्येही अर्ध्या तासात यापेक्षा जास्तं गाड्या रस्त्यावर दिसल्या असतील लोकांना. शांतता अंगावर येणे म्हणजे शब्दशः काय असतं याचा खराखुरा अनुभव घ्यायचाच असेल तर माझ्या घरच्यांनी विंटरमध्ये इथे येऊन जास्तं नाही पण सगळं सोडून दोनेक महीने राहून बघितलं पाहीजे. स्वतःच्या रीटर्न फ्लाईटमध्ये मला भारतात परत चल म्हणून मागे लागले नाहीत तर नाव बदलून टाकेन मी.

 

रुममध्ये हिटर चालू असूनंही कानाला गारवा जाणवू लागला होता, पायाची बोटं तर कधीचीच गाऽर पडली होती. बाहेर परत एकदा बघितलं तर बर्फ पडायचा थांबला होता. पार्क केलेल्या गाड्या, झाडं, फेन्सिंग, फूटपाथ रस्ता सगळीकडे बर्फाचा थर जमा झाला होता आणि त्यावर रात्रीचा गडद अंधार चमकत होता. पावणे पाच झाले होते गाड्यांचा काऊंट पाचच्या पुढे गेला नव्हता. गाड्या मोजण्याचा हट्ट सोडून मी बेडवर पडून पांघरुणात शिरले तेव्हा बंद डोळ्यात सुया टोचल्यासारखं जाणवत होतं. घशात जळजळ होत होती. मी परत उठून बसले, दोन्ही हातात जड झालेलं डोकं दोन मिनिट धरल्यानंतर झटक्यात अंगावरचं पांघरुण बाजूला करुन पलिकडच्या ड्रॉवरमधल्या स्लीपिंग पिल्सचं पाकीट काढलं. एका पाठोपाठ सगळ्याच्या सगळ्या दहा गोळ्या खाव्या असं वाटत होतं. आणि मग ड्रॉवरमधली सगळी पाकीटं काढून त्या सत्तर गोळ्या एका दमात संपवाव्या असं वाटू लागलं. मी मोठ्या प्रयत्नानं आजूबाजूला बघितलं, खिडकी पॉजंच झालेली होती, नवरा अजूनंही तेवढाच गाऽढ झोपला होता. रुमच्या बाहेर जात मी पोरांच्या बेडरुमचा दरवाजा हळूच ढकलला, पहाटेच्या साखर झोपेत पोरांच्या चेहेऱ्यावर आतोनात निरागस भाव दिसत होते. मी तसाच दरवाजा ओढून घेत बंद केला. माघारी फिरत माझ्या रुममध्ये आले आणि एकंच गोळी खाऊन पांघरुणात शिरले तोपर्यंत सव्वा पाच झाले होते. डोळे मिटण्याआधी एकवार परत मोबाईलकडे बघितलं, मोबाईल उचलून स्टॅच्यू झालेल्या खिडकिच्या फ्रेमचा फोटो क्लिक केला, स्टेटसला ठेवत इट्स स्नोइंग म्हणून कॅप्शन लिहून पुढे हसणारी इमोजी डकवली.

 

डोळे मिटले पण एखाद्या प्रवासात मॅपवरची दिशा न कळल्यामुळे एक्झॅक्टली उलट्या दिशेने चालायला सुरुवात करावी तशी झोप माझ्यापासून दूर दूर चालल्याचंच फिलिंग येऊ लागलं. साडेपाच वाजून गेले असतील म्हणत मी डोळे तसेच बंद ठेवले. आता मात्र उठायचं नाही असा मनोमन निर्धार केला. इकडे आल्यानंतरच्या पहिल्या स्नोच्या आठवणी डोळ्यासमोर आणत पडून राहीले. अर्ध्या पाऊण तासानंतर म्हणजे टेक्निकली सव्वा सहाला वगैरे झोपी गेले असावे.

 

मी मनाविरुद्धंच उठून घरभर फिरले. नवऱ्याने पोरांचं आवरुन त्यांना शाळेत सोडलं असावं, तोही ऑफिसला गेला होता. मी परत खिडकीत जाऊन बसले, पहाटे पॉज झालेली फ्रेम अजूनंही प्ले झाली नव्हती. रस्त्यावर गाडी, एखादा माणूस तर सोडाच पण साधं कुत्र… अहं, चिटपाखरुही नव्हतं. नजर जिथवर पोहोचते तिथवर फक्त आणि फक्त पांढरा शुभ्र बर्फाचा थर दिसत होता. फरक फक्त एवढाच कि आत्ता रात्रीसारखा कभिन्न काळोख नव्हता, कधीही कोसळायला सुरुवात होईल असं वाटावं एवढं आभाळ भरुन आलं असलं तरी आजूबाजूला दिवसाच्या खुणा स्पष्ट दिसत होत्या. अजून चारपाच तासात परत रात्र होणार आहे. तिला थोपवता येत नाही आणि दिवसाला धरुन ठेवता येत नाही. धरुन ठेवलं तरी तो एकाकीपणा शिवाय बाकी काही देत नाही. जास्तं विचार न करता खिडकीतून त्याच निर्जन रस्त्याचा फोटो काढून मी एफबीवर टाकला. हा त्याच कॅटेगरीतला फोटो होता ज्याला किमान सातआठशे लाईक्स, लव्ह, वॉव रीॲक्ट येणार होते. मोबाईल वर ढिगाने गुडमॉर्निंगवाले मेसेजेस आणि पहाटेच्या स्टेटसवर सतराशे साठ वॉव, यू आर सो लकी, आय एन्वी यू वाले रीप्लाईज येऊन पडले होते. मी कोऱ्या चेहेऱ्याने मोबाईल लॉक केला, ड्रॉवरमधलं पाकीट काढून परत एक गोळी खाल्ली, ग्लासाभर पाणी प्यायले.

 

हे सगळं जसंच्या तसं डायरीत उतरवून काढत खाली आजची तारीख टाकली. दिवस रेंगळत असला तरी वेगानं रात्रीत कन्वर्ट होतोय हे जाणवत असताना मी माझ्यापुरता दिवस संपवून डोळे मिटले, गाड्यांचा काऊंट अजूनंही पाचच्या पुढे गेला नाही. आज कदाचित अठराव्यांदा मी सगळ्या स्लीपिंग पिल्स एका दमात खायची स्ट्रॉंग अर्ज दाबून टाकली. आता रात्रीच्या अंधारातंच डोळे उघडावे म्हणत मी पांघरुणात शिरले. बाहेर व्हाईट डिप्रेशन एखाद्या शाईच्या थेंबानं टिपकागद व्यापून टाकावा तसं आकारानं वाढतंच राहीलं.

 

हा सगळा मजकूर पाचव्यांदा वाचून अविश्वासाने मान हलवत त्याने डायरी बंद केली.  आपण भारतात राहायला आलो या गोष्टीला आता तिसरं वर्ष चालू असून स्नो आता फक्त आठवणीत आणि डायरीतंच उरलाय. भारतात लोक बिजी असतात, तुला माणसं आणि त्यांचा वेळ मिळणं कठीण आहे हे सांगितल्यावर तिने कायम दुर्लक्ष केलं. आजच्या घडीला दुर्दैवाने भारतात येऊनंही तिच्या वाट्याला एकांतंच आलाय हे तिच्या पचनी पडेनासं झालंय. म्हणून तिचा मेंदू सतत डिनायल मोडमध्ये जातोय. कालच्याच पानावर तिच्या डायरीत अजूनंही स्नो पडतोय, ती डायरीत अजूनंही भारताबाहेर राहत्येय. आजंही ती मानसिकरीत्या तिला अपेक्षित असलेल्या आपल्या माणसांनी गजबजलेल्या भारतात परत येण्यासाठी झगडतेय. तिला कसं सांगू आपण आलोय परत पण तिच्या कल्पनेतला भारत आता अस्तित्वातंच राहीलेला नाहीये.

 

केपी आर


Thursday, September 2, 2021

दोघं - भाग १३


विश्वास न बसण्याइतकं एवढं काय ए त्यात? पत्र लिहीतोय, हंममम पहिल्यांदाच आणि कदाचित शेवटचं. बोलायला जमत नसलं की लिहून सांगणं सोपं वाटतं म्हणून नाहीतर मला शाळेतल्या जबरदस्तीवाल्या पत्रलेखनाच्या प्रश्नाचं उत्तरंही कधी जमलेलं नाही आयुष्यात. अजून काही दिवस भेटत रहावं असं कितीही वाटलं तरी कुठेतरी थांबावं लागेलंच ना. मग कुठेतरीऽऽऽ, कधीतरीऽऽऽ कशाला नाही का? आजंच, इथेच थांबूया असं वाटलं. माहितीये सोपं नाहीये पण अजून पुढे जाऊन थांबणं तरी सोपं असणारे का? नोटीस देऊन थांबायला काय आपलं कॉर्पोरेट टायअप नाहीये नाही का. आणि एक दिवस ठरवायचा मग उरलेले सगळे दिवस त्या तारखेवर कॉंसंट्रेट करत भेटत रहायचं. अमुक एक तारखेनंतर सोबत नसू पेक्षा अमुक एक तारखेपर्यंत तरी १००% सोबत आहोत, पुढचं पुढे बघू म्हणत आला दिवस आपला म्हणून कंपनी एंजॉय करणं आपल्याला जमलंच नसतं. किमान मला तरी नाही. उंऽऽऽच डोंगर चढून जायचं, कशासाठी तर त्या कड्यावर पोचल्यावर उडी मारायचीये खाली म्हणून, वेल प्लान्ड सुसाईड! त्यापेक्षा जिथे आहोत तिथूनंच नाहीसे झालो अचानक एकमेकांसाठी तर? तर जास्तं सोपंय असं मलातरी वाटतंय. म्हणूनंच उद्या भेटूया असं सांगून निघालो असलो तरी हे पत्र तुझ्या बॅगेत ठेवताना मी ठरवलंच होतं, उद्याच काय परत कधीही भेटायचं नाही, ठरवून तर नक्कीच नाही. अपघाताने भेटलोच कधी रस्त्यात तर तेव्हाचं तेव्हा बघू. कधी नव्हे ते मी काहीतरी ठरवलंय आणि मी ते करतोय. आय होप तू राग धरणार नाहीस मनात. वेगळं व्हायच्या आधी बरंच काही बोलावं वाटत होतं पण, पण… बोलायलाच हवं असं काही नाही, नक्कीच नाही आणि बोलण्याने काही बदलेल अशातला काही भागंही नाही. वुई आर स्टॅंडींग ॲट अ पॉइंट ऑफ नो रीटर्न. तरी विचारावं वाटतंच



एवढं लिहून पुढच्या दोन ओळी भरुन फक्त गिरगोट्या. त्या गिरगोट्यांखाली काय लिहिलं होतंस तुलाच माहीत. कसा आहेस रे तू असा? मी किती प्रयत्न केला असेल माहीतीये ते वाचण्याचा पण काहीही केल्या कळूच नये अशा पद्धतीने खोडलंयेस. आजंही आठवण आली की मी ते पत्र काढते आणि फक्त त्या गिरगोट्यांच्या खालचा मजकूर वाचायचा प्रयत्न करते, कधी कधी काय लिहिलं असशील याचे वेगवेगळे अंदाज बांधते फक्त.

विसरु शकशील मला? नाही असं नसशील विचारलं. सगळं सोडून माझ्याशी लग्न करायची हिंमत दाखवशील? नाही हेही शक्यंच नाही, माझ्यापेक्षा ममीपप्पांचा विचार तू जास्त करायचास. जीव द्यावासा वाटतोय! ह्यॅ, असलं तर पार अ…श…क्य… असलं काहीतरी बोलून इमोशनल ब्लॅकमेल करायला कधीच जमणार नाही तुला. मग काय लिहिलं असशील रे? भेटला असतास परत कधी तर विचारता आलं असतं. भेटणं तर दूरंच तू परत कसल्याच संपर्कात राहीला नाहीस. सुरुवातीला ऑनलाइन तरी दिसायचास वॉटसॅपवर पण रीप्लाय केलाच नाहीस कधी. दोनचारदा तुला पाठवलेले मेसेजेस डिलीट केले मी पण काय डिलीट केलंस का डिलीट केलंस असंही कधी विचारावं वाटलं नाही तुला? आता तू कधीच ऑनलाइन दिसत नाहीस. कुठे असतोस? कितीही विचारावं वाटलं तरी विचारु कुठे आणि विचारु कोणाला? रोज त्या गिरगोट्यांखाली काय बोलला असशील याचा विचार करुन करुन डोकं फुटायची वेळ येते. काहीतरी टोचून बोलला असशील मला राग यावा म्हणून पण मग परत खोडलंस अगदी पान फाटेपर्यंत… कसं जमतं रे मागे बिलकुलंच वळून न बघणं? तुला कधी ठसका लागतो का पहिल्याच घासाला? मला तर नेहमीच लागतो… मग समोर फक्त गिरगोट्या दिसत राहतात. त्याखालचे न वाचलेले प्रश्न समोर फेर धरतात. डोळ्याच्या कडात साचलेल्या पाण्यामुळं ते प्रश्न आजंही स्पष्ट दिसत नाहीत. धुसर धुसर धुसरंच होत राहतात. कोण गं आठवण काढतं तुझी रोज रोज म्हणतात घरचे. कोणीतरी पाण्याचा ग्लास समोर धरतं. घोटभर पाण्यासोबत प्रश्न गिळायचा प्रयत्न करते पण ते पाठ सोडत नाहीत.तुला का वाटलं होतं रे की सोबत सोडली तर सोबत नसू एकमेकांच्या? भेटलास परत कधी तर विचारण्यासाठी हे सगळे वेडगळ प्रश्न राखून ठेवलेत. तोवर रोज गिरगोट्यांखाली दडलेल्या तुझ्या एकेका प्रश्नावर काट मारत राहते एक ना एक दिवस माझा प्रश्न मला मिळेलंच अन तू भेटलासंच कधी तर तुला तुझं उत्तर एवढी एकंच वेडी आशा घेऊन.



हे पत्र कुठे पाठवू कि ठेवू तुझ्या पत्रासोबत? पत्ता लिहून त्यावर गिरगोट्या मारुन?



केपी आर

 


Sunday, March 21, 2021

दोघं - भाग १२

 


सगळ्यांनी, सगळ्यांनी म्हणजे तिने, तिच्या आणि त्याच्या मित्रमैत्रिणींनी त्याला देव म्हणून हाक मारायला सुरुवात केली त्याला दोन अडीच वर्ष झाली असतील.तो मजेनं म्हणायचाही की त्याचं खरं नाव काय आहे हे आता त्याचं त्यालाच आठवेनासं झालंय. कॉलेज संपवून ॲप्रंटीसशिप चालू केल्यावर गळ्यात पहिल्यांदा गळ्यात स्टेथोस्कोप अडकवून त्याने नव्या कलिगसोबत काढलेला फोटो मोठा आटापिटा करुन मेल केला होता तिला. तेव्हा आजच्यासारखं सहजासहजी प्रत्येक फोनवर वगैरे इंटरनेट नसायचं. नेट कॅफे अजूनंही जोमात होते, नोकीयाचा पूर्वी इतका जोर नसला तरी आज इतका नोकीया पूर्णपणे संपलेलाही नव्हता. तो फोटो बघून फोन करुन ती पहिल्यांदा त्याला अरे माझ्या महादेवा म्हणाली होती. मऽऽहादेवा ह्यॅ? हे काये? अरे बाबा महादेवाच्या गळ्यात नाही का शेषनाग असतो तसाच तुझ्या गळ्यातला तो स्टेथोस्कोप. प्लिजंच, एकतर महादेवाच्या गळ्यात असतो तो शेषनाग नाही नुसता नाग आणि विष्णूचा शेषनाग असतो. तेच रे... शेषनाग म्हणायला भारी वाटतं.

तर महादेवाचं, देवा आणि देवाचं देव कधी झालं कळलंच नाही. तिने त्याचं नावंही मोबाईलमध्ये देव म्हणूनंच सेव्ह केलं होतं. देव ॲप्रंटीसशिप यथावकाश संपवून पुण्यात आला. गेल्या पाचसात वर्षात रोज फोनवर म्हणण्यापेक्षा एसेमेसवर भेटणारे दोघे कित्येक वर्षानंतर प्रत्यक्ष भेटले ते पहिल्यांदा तो जॉब करत असलेल्या हॉस्पिटलच्या कॅंटीनमध्ये आणि तिथे भेटणं हे त्यांच्यासाठी रुटीन होऊन गेलं. तिथल्या कॉफ़ीमध्ये काहीही स्पेशल नव्हतं, ना चव ना कप ना तिथलं ॲंबियंस पण ती कॉफीही त्या दोघांना आवडू लागली होती. तो पहील्यांदा तिला मनातलं बोलण्यासाठीही असाच कॉफी शॉपमध्ये घेऊन गेला होता. दिड तास आणि तीन कॉफीनंतर शेवटी तीच म्हणाली होती त्याला, आवडतोस तू मला, अशीच वाट बघत बसले तर कधी मनातलं सांगशील काय माहीत. तीचं हे बोलणं ऐकून चपापला होता तो आणि ती म्हणाली दचकायला काय झालं, नेहमी मुलानेच पुढाकार घ्यायला हवा काय? म्हणजे तू पुढाकार घेऊन बोलला असतास तर आवडलं असतं मला पण अशीच अनिश्चित काळासाठी वाट बघण्याएवढे पेशंस बिलकुल नाहीयेत माझ्यात. तो बावचळल्यासारखा बघतंच राहीला होता तिच्याकडे. अरे बाबा मी होऽऽऽऽ म्हणत्येय किमान रीॲक्शन तर चांगली दे की म्हणत तिने त्याचा हात हातात धरुन हलकेच दाबला तरीही त्याला काय रीॲक्ट करावं ते सुचलं नव्हतं.
अं.. पण.. त्याने चाचपडत बोलायला सुरुवात केली तसं तिला हसू आवरेना.
अगं हसतेस काय मला बोलू तर दे.
हंमम बोल म्हणून तिने हसू दाबून धरलं, म्हणजे हसण्याचा आवाज तेवढा येत नव्हता पण ती हसतंच नव्हती अशातला भाग नाही.
प्लिज ना यार मला आधीच कठीण जातंय, आता तर खूप गिल्टी वाटतंय. प्लिज हसू नकोस म्हणत तो बोलायचा परत थांबला.
काय झालंय देवा? सांगशील का नीट? तिने हसू पूर्णपणे थांबवून विचारलं.
पुढचे दोन मिनिट असेच शांततेत गेल्यावर त्याने  एका झटक्यात सांगून टाकलं, लग्न ठरलं माझं मागच्या आठवड्यात.
आता मात्र तिला खरंच हसू आवरेना, हसून हसून डोळ्याच्या कडांमध्ये साचलेलं पाणी पालथ्या मनगटाने पुसत ती म्हणाली एवढं फिल्मी नको रे वागू. ही असली मस्करी खूप सिनेमात बघून झालीये माझी.
मी खरं बोलतोय, त्याने कोऱ्या चेहऱ्याने सांगितल्यावर तिला अस्वस्थ वाटू लागलं. ती निरखून त्याच्या चेहेऱ्याकडे पाहू लागली. तीचा पुरता गोंधळ उडून गेला होता. हा खरंच बोलतोय की मस्करी करतोय हे ओळखताच येईना तिला. तिची कानशीलं गरम झाली, छातीतली धडधड प्रमाणाबाहेर वाढली. त्याच्या चेहऱ्यावरचे भाव बदलत नाहीयेत तो खोटं बोलत नाहीये अशी खात्री वाटू लागताच ती काकुळतीला येऊन बोलू लागली प्लिऽऽज मस्करी करत असशील तर बास कर आता माझा जीव गळ्याशी आलाय, एकदाच खरं काय ते सांग म्हणून तिने त्याच्या हातावर हात ठेवला तेव्हा तिचे तळहात घामाने थंऽऽड पडले होते.
सॉरी म्हणून पुटपुटत त्याने मान खाली घातल्यावर ती यांत्रिकपणे त्याच्या हातावर हात तसाच ठेवून बसून राहीली. तिने त्याचा हात धरला नव्हता आणि त्याने त्याचा हात सोडवूनंही घेतला नव्हता. मग गेल्या कित्येक वर्षात आपल्यात जे होतं ते नेमकं काय हा प्रश्न विचारावासा वाटला पण तिने तो मनातल्या मनात स्वतःला विचारण्यापर्यंतच स्वतःला थोपवलं. ती रडली वगैरे नाही, कसलाही आतताईपणा केला नाही, कुठलेही प्रश्नं विचारले नाहीत कारण खरं बोलायचं तर त्यांच्यात मैत्री पलिकडे कधी काही नव्हतंच पण फक्त मैत्रीही निश्चितंच नव्हती. ते एकमेकांना स्पष्ट शब्दात काही बोलले नव्हते पण सूचक बोलण्यातून गाडी बऱ्यापैकी पुढे गेली होती तरीही स्टेशनला पोहोचली नव्हती. तो माझाच आहे असं तिने गृहीतंच धरलं होतं आणि रादर त्याचं वागणंही ती माझीच आहे असंच होतं. पण गणित नेमकं कसं कधी कुठे आणि का चुकलं कुणास ठाऊक पण आत्ता समोर जे होतं तेच नेकेड ट्रूथ होतं.
तिने निघण्यापूर्वी त्याला फक्त एकदा विचारलं तुला कधीच जाणवलं नाही?
बऱ्याचदा वाटलं
मग?
पण मग असंही वाटलं की तू मनमोकळेपणानं वागतेस म्हणजे तू माझ्या प्रेमातंच असशील असा अर्थ काढणं बुरसटलेपणाचं होईल नाही का? तरी माझे मित्र मला म्हणायचे तिला तू आवडतोस नक्कीच पण मीच त्यांना सांगायचो की ती माझी खूप चांगली मैत्रीण आहे, तुमच्या डोक्यात फक्त एकंच गोष्ट येते काय? तू पक्का मूऽऽर्ख आहेस असं म्हणून मित्र विषय सोडून द्यायचे. मला मनातून वाटलं तरी तुला आवडणार नाही असंही वाटायचंच
ती हसली पण तिच्या हसण्यात यावेळी सरकॅज्म होता. मग एवढी चांगली मैत्री होती, रोज एवढं बोलत होतो तरी तुझं लग्न ठरतंय एवढं फक्त तू सांगू शकला नसतास का मला? तिला विचारावं वाटलं पण आज तिने सगळे प्रश्नं तिच्याकडेच ठेवले, तसेच आत. कधी आहे लग्न? हे विचारणं तिला खूप कठीण गेलं पण तिला जाणून घ्यायचं होतं तिच्याकडे किती वेळ आहे.
नोव्हेंबर २०१०
काऽऽऽय? तू खरं सांगतोएस कि मस्करी चालूये मला खरंच काहीही कळत नाहीये
मी खरं बोलतोय, प्लिज परत परत तोच प्रश्न विचारु नकोस तो थोडा कातावून बोलला
अरे इट्स लाईक मोअर दॅन टू यर्स फ़्रॉम टूडे. टू यर्स टू मंथ्स टू बी प्रिसाईज. एवढा वेळ कोण लग्न ठरवून ठेवतं? तिने हे एवढ्या उत्साहात विचारलं, तिचं तिला कळत नव्हतं अजून दोन वर्ष आहेत याचा तिला नेमका आनंद का होतोय. आपल्याकडे अजून वेळ आहे म्हणजे तो पूर्णपणे दुसऱ्या कोणाचा झाला नाहीये म्हणून कि दोन वर्षात निर्णय बदलूही शकतो म्हणून?
ओके दॅट डझंट चेंज एनिथिंग फ़ॉर मी ॲट लीस्ट. आय लाईक यू... लव्ह यू ॲंड आय नो दॅट यू डू टू बट आय वोंट स्पीक फ़ॉर यू. आय’ड स्पीक फॉर ओन्ली मायसेल्फ. नथिंग चेंजेस बीटवीन अस, आय मीन आय होप वी आर स्टील फ्रेंड्स ॲंड यू वोंट टेक  दॅट अवे फ़्रॉम मी, नॉट ॲट लीस्ट टील यू गेट मॅरीड. सी यू म्हणून त्याच्या कसल्याही उत्तराची वाट न बघता ती निघून गेली.
त्या दिवसापासून कॉफी शॉप आणि त्यांची भेट हा अलिखित नियम ठरून गेला होता. त्याचं लग्न ठरलंय ही गोष्ट दोघांनीही त्यांच्या मैत्रीच्या आड येऊ दिली नव्हती.
त्याची नाईट शिफ्ट आणि त्यांचं हॉस्पिटलच्या कॅंटीनमध्ये भेटणं हे एक वेगळंच समीकरण होतं. किती किती आणि काय काय गप्पा मारल्या असतील त्यांनी तिथे बसून. जे कधी होऊच शकणार नाही ते झालं तर कसं असेल या इमॅजिनरी गप्पा. आपल्या घराच्या कोणत्या भिंतीला कोणता रंग द्यायचा, खिडक्यांना पडदे कसले घ्यायचे, मुलांची नावं, पहिली मुलगीच होणार वगैरे. या सगळ्या प्रवासात त्याला खूपदा गिल्टी फिल व्हायचं. आपलं तर लग्न ठरलंय आणि लग्न होईपर्यंतच्या मधल्या काळात आपण तिला खोटी आशा दाखवतोय का, गैरफायदा घेतोय का. तिचा सहवास कितीही हवाहवासा वाटला तरी हे टेंपररी आहे, बरं तिलाही हे माहीत असलं तरी तिला आपल्यात किती गुंतवून ठेवायचं या संभ्रमात असूनंही तो स्वतःला थोपवू शकत नव्हता.
तो पुण्यात नसताना एका रात्री एसेमेसवर चाट करताना असंच एकदा म्हणाला होता तो शाळेत असताना तिचे लांब केस खूप आवडायचे त्याला आणि एका रात्री तिने चाचपडंत सांगितलं होतं कि तिने हेअरकट केलाय. एकदा तिने मैत्रिणीसोबत पहिल्यांदा कॉकटेल टेस्ट केलं होतं, ते तिला इतकं आवडलं कि ती पाठोपाठ तीन कॉकटेल्स प्यायली होती. त्या रात्री तासभर फोनवर बोलून झाल्यावर तिने त्याला विचारलं होतं की आज त्याला काही फरक जाणवला नाही का? त्याला काहीच कळलं नाहीये हे लक्षात आल्यावर तिने सांगितलं मी आज तीऽऽऽन कॉकटेल्स प्यायलेय आणि खळखळून हसली होती. तो कॉलेजसाठी पुण्याबाहेर होता तेव्हा एसेमेसवर गप्पा मारणं हे त्यांच्यासाठी डेली रुटीन होतं. रात्री अकरा ते पहाटे दोनतीन पर्यंत एसेमेस वर एसेमेस चालायचे. एक दिवस खंड पडत नव्हता, रोज एवढं बोलूनंही एकंही रात्र आता काय बोलावं असा प्रश्न पडलाच नाही कधी त्यांना. या सगळ्या आठवणीही ते त्या हॉस्पिटलच्या कॅंटीनमध्येच बसून काढायचे. 
आज अमुक एक पेशंट कसा क्रिटीकल झाला होता पासून ते तिला कुठला रंग आवडतो ते बर्म्युडा ट्राएंगलची काय मिस्टरी असेल अशा कोणत्याही विषयावर ते बोलत बसत. पण सगळ्यात जास्त तो हॉस्टेलला असताना रात्र रात्र जागून एसेमेसवर मारलेल्या गप्पांच्या आठवणी काढून कॉफी पित बसणं हा त्या दोघांचाही फेवरेट छंद होता. जवळपास वर्ष गेलं असावं असंच, आता त्याला खरंतर खूऽऽपंच काळजी वाटू लागली होती. तिची त्याच्यातली इन्व्हॉल्वमेंट दिवसागणिक वाढतंच चालली होती, त्याचीही परिस्थिती वेगळी नव्हती. ज्या गावाला जायचं नाही त्या गाडीत का बसायचं हे कळत असूनंही वळत मात्र नव्हतं. तिच्या मनात फिल्मी आशा होती की लग्न जोपर्यंत होत नाही तोवर इव्हरीथिंग इज नॉट लॉस्ट, काहीतरी मिरॅकल होईल असं तिला उगाचंच वाटत होतं. तोही त्या दृष्टीने काहीही प्रयत्न करत नसला तरी काहीतरी मिरॅकल व्हावंच असं त्याला वाटत होतं आणि समजा काहीच नाही झालं तरी हातात असलेला वेळ एकमेकांना एकमेकांच्या आयुष्यातून वजा करुन घालवायचा नव्हता त्यांना. कुणास ठाऊक त्याच्या लग्नानंतर कितपत संपर्कात रहायला जमेल. सिरीयस नोटवर बोलणं चालू झालं की  देअर इज नो हार्म इन ड्रिमिंग अबाऊट इंपॉसिबल थिंग्ज असं म्हणून ती त्याला गप्प करायची. एक मात्र नक्की की दोघांनाही एकमेकांना फसवायचं नव्हतं, ते जे काय होतं तो टाईमपास निश्चितंच नव्हता पण जे काही होतं ते पुढच्या लेवलला जाऊच शकत नव्हतं. लग्न करणं म्हणजेच सुफळ संपूर्ण असं तुलाही वाटतं का असं तिनं एकदा विचारल्यावर त्याने फक्त नकारार्थी मान हलवली होती. तो एकदा काऊंटरवर दोघांसाठी कॉफी आणायला गेल्यावर तिने त्याच्या मोबाईनधून त्याच्या होणाऱ्या बायकोचा फोन नंबर घेऊन वेगळ्याच नावाने सेव्ह करुन ठेवला होता. एका अनावर क्षणी तिला असं वाटलं होतं पीसीओवरुन फोन करुन तिला सग्गळं सगळं सांगून टाकावं पण पुढच्याच क्षणी आपण इतका चीप विचार कसा करु शकतो हे वाटून शिसारी आली होती आणि तिने तो नंबर त्यानंतर परत कधी उघडूनंही बघितला नाही.
एकदा ते कॅंटीनमध्ये बसलेले असताना तिच्याशी नजर न मिळवता तो अडखळतंच तिला म्हणाला, मी चुकतोय असं वाटतंय मला. लोकांना कळलं तर म्हणतील मी गैरफायदा घेतला तुझा. लग्न ठरलेलं असताना मी तुझ्याबरोबर म... म.. मजा मारतोय. लोकांचं जाऊ दे उद्या तुझ्या दिदिला कळलं तर तिलाही हे बरोबर वाटणार नाही आणि तुला माझ्यात गुंतवून मी असाच आनंदाने मूव्ह ऑन करु शकणार नाहीये गं.
तो बोलायचा थांबलाय याची खात्री करुन घेते ती त्याला म्हणाली, “झालं? तुला कधीपासून लोकांच्या वॅलिडेशन आणि कन्फर्मेशनची गरज वाटू लागली? आय डोंट थिंक वी नीड इट, वी आर फार बायॉंड ऑल धिस बुलशीट. आय’ड नेव्हर डाऊट योर इंटेंट. तुला आणि मला काय वाटतं हे जास्तं महत्वाचंय रादर तेच महत्वाचंय. लाईफ एकदाच्चे देव, आपल्या आजूबाजूला दबा धरुन बसून संधी मिळताच तुटून पडणाऱ्या सोकॉल्ड समाजाच्या बुरसटलेल्या नियम आणि सीमांमध्ये अडकून नाही रहायचं मला. हां तुला संपर्कात राहणं नको वाटत असेल तर तसं सांग. आपल्यात वावगं काहीच नाहीये त्यामुळे अर्थात आपण एकमेकांना तर नाहीच पण आपल्या घरच्यांना आणि अगदी तुझ्या होणाऱ्या बायकोलाही कणभरंही फसवत नाहीये. आपल्याला आवडणाऱ्या माणसासोबत वेळ घालवण्यात गैर काहीच नाहीये. पण तरीही तुला यातलं काहीही वाटत असेल तर आपण इथेच थांबूया, मी मागे वळून बघणार नाही, तुला कधीही दोष देणार नाही एवढी खात्री देते आणि हो बाकी कशाहीपेक्षा मी मला बरं वाटतं, माझं समाधान होतं म्हणून तुला भेटते, माझ्यासाठी फक्त माझ्यासाठी”. त्यानंतर बराचवेळ ते दोघे बसून राहीले असेच. मी नाईट ड्युटीवर आहे, जायला हवं म्हणून तो निघाला, एक अवाक्षरही न काढता ती तशीच बसून राहीली.
त्या दिवसानंतर त्यांच्या भेटीगाठी कमी होत गेल्या पण पूर्णपणे थांबल्या नाहीत. एकदाच तिने विचारलं होतं त्याला कि बोलून बघूया का आपण घरी त्यावर त्याच्याकडे काहीच उत्तर नाही हे बघून तिने तो विषय परत कधीच काढला नाही. कधीही स्वतःला त्याच्यावर लागलं नाही, प्लिज म्हणत गळ घातली नाही, विचार कर एकदा तरी म्हणत दबाव टाकला नाही. तिथून पुढे त्याच हॉस्पिटलच्या कॅंटीनमध्ये ते बऱ्याचदा भेटले पण त्यांच्यात संवाद घडलाच नाही. मनात कसली अढी नाही, राग नाही, कधी भांडणंही झाली नाहीत, दोघांनीही एकमेकांना कधीच कशासाठीही दोष दिला नाही पण शब्द आटत गेले ते गेलेच. एकाच टेबलावर बसणाऱ्या त्या दोघांतली दरी शांतताच भरुन काढायची नेहमी. फक्त एकत्र बसणे आणि आपापली वेळ झाली की निघणे एवढ्यापुरत्या मर्यादित राहील्या भेटी. एखाद्या आजारी नातेवाईकासाठी लोक जसे हॉस्पिटलात फक्त बसून राहतात, बोलत नाहीत फक्त विचार करत असतात तसेच हे दोघे आजूबाजूच्या गर्दीत बसायचे. भवतालचा कोलाहल कोणीतरी म्युट केल्यासारखा शांत व्हायचा, कधीकधी ती एखादं गाणं गुणगुणायची तिच्याही नकळत, डोळ्यात पाणी आलंच तर चटकन दुसरीकडे मान फिरवून डोळे टीपायची. तो ती शांतता असह्य होईपर्यंत बसून रहायचा, काळजावरचं ओझं पेलण्यापलिकडे गेलं की बऱ्याचदा न बोलताच उठून जायचा, नजरानजर झालीच तर दोघे सवयीनं फक्त हसायचे. शेवट शेवट एकदा तिच्याकडे न बघता तो म्हणाला होता आपलं भांडण झालं असतं तर बरं झालं असतं, पुढची वाटचाल तरी कदाचित सोपी गेली असती. गोष्टी सोप्या असत्या तर इथवर आलो असतो का आपण म्हणत तिने हलकेच त्याचा हात दाबला होता.
त्याचं लग्न चार महीन्यावर आलं तेव्हा काहीही न बोलता न ठरवता कसलाही फॉर्मल निरोप न घेता ते वेगळे झाले. मधल्या काळात अवाक्षरंही न काढता एकमेकांना समजून घेत सोबत अनुभवलेल्या शांतते एवढा चांगला आणि परिणामकारक संवाद त्यांच्यात कधीच घडला नव्हता. खरंतर पहिल्यापासूनंच त्यांना मनातलं न बोलताच एकमेकांपर्यंत पोहोचवायची सवय होती. बोलायचंच नव्हतं तर भेटायचं तरी कशाला असा लॉजिकल प्रश्न कोणालाही पडेल पण सर्वसामान्यपणे लॉजिकमध्ये बसणाऱ्या गोष्टी त्यांनी केल्याच नाहीत, चारचौघांना लॉजिकली पटेल असंच वागावं असं त्यांना वाटलंही नाही. ते ग्रेसफुली वेगळे झाले, खरंतर वेगळे होण्यासाठी त्यांच्यात होतंच काय हा प्रश्नंही तेवढाच लॉजिकल आहे. मनात एकमेकांविषयी कसलीही कटुता न ठेवता त्यांनी आपापला रस्ता निवडला, न बोलताच संवाद चालू ठेवला.
त्याचं लग्न झाल्यावरंही कधी स्वतःतल्या कोलाहलापासून दूर जावं वाटलं तर ती त्याच कॅंटीनमध्ये जायची कॉफी प्यायला. याला कोणी फिल्मी म्हणेल तर कुणी निव्वळ खुळेपणा पण तिने तो केला... स्वतःसाठी.
काही वर्षांनी यथावकाश तिचंही लग्न ठरलं तेव्हा तिच्या वाढदिवशी त्याने तिला विश करायला फोन केला आणि चाचपडंत म्हणाला मला आत्ता कळतंय तेव्हा तुझ्या काय फिलींग्ज असतील, आय कुडंट पुटं मायसेल्फ इन योर शूज देन. ती फक्त ऐकत होती.
आता खरंतर मला आनंद व्हायला हवाय पण आय’ड बी ऑनेस्ट विथ यू.... मला वाईट वाटतंय, खूप वाईट वाटतंय.
दॅटस ओके! इट्स ओके टू फिल दॅट वे
काय गं तुला तरी आता वाटतं का लग्न करणं म्हणजेच सगळं सुफळ संपूर्ण?
सी देव सम स्टोरीज डोंट डिझर्व ए लॉजिकल एंडींग ऑर टू बी प्रिसाईज अ लॉजिकल कन्क्लुजन. दे आर डेस्टीन्ड टू रीमेन ओपन एंडेड. आय होप यू’व्ह रीअलाइज्ड दॅट बाय नाऊ.
काही गोष्टींना लॉजिकमध्ये बसवायचा आटापिटाच करु नये आणि हो सुफळ संपूर्ण वगैरे काही नसतं... रादर संपूर्ण असं काही नसतं... धिस... माय डिअर इज ए पर्पेचुअल जर्नी व्हाय शुड वी वरी अबाऊट दी डेस्टीनेशन?
आय लव्ह यू म्हणत त्याने फोन बंद केला. तिचा प्रतिसाद ऐकणं गरजेचं नव्हतं कारण काही गोष्टी ओपन एंडेट राहीलेल्याच चांगलं असतं.

केपी आर

दोघं - भाग १५

  तो मुंबई विमानतळावर पोहोचला . इमिग्रेशन चेक वगैरे सोपस्कार पार पडले होते आणि पुण्याला जाण्यासाठी पुढची फ्लाईट पाच तासानंतर...