एमबीए झाल्यानंतर पहिला सेल्सचा जाॅब मिळाला तिथे प्राॅडक्ट ट्रेनिंग वगैरे झाल्यावर आम्हाला आमचं पहीलं सेल्सपिच तयार करायला सांगितलं गेलं. एक माॅक सेल्सकाॅल अटेंड करायचा होता त्यात आमचा मॅनेजर कस्टमरच्या भूमिकेत आणि आम्ही नव्याने जाॅईन झालेले कार्यकर्ते आमच्याच म्हणजे सेल्स इंजिनियरच्या भूमिकेत होतो. आमच्या आणि काॅंपिटीटर प्राॅडक्टचे टेक्निकल स्पेसिफिकेशन्स कंपेअर करणं, कस्टमरची गरज नेमकी काय आहे हे बघणं, त्यातून कोणत्या स्पेक्सवर जास्तं भर द्यायचा आणि नेमके कोणकोणते फिचर्स युएसपी म्हणून सादर करायचे हे शिकायला मिळणार होतं. आम्ही तयारी करुन बोलायला सुरुवात केली, काहीही करुन... बाय हूक ऑर क्रूक आपलं प्राॅडक्ट विकलंच गेलं पाहीजे अशा जोशात आम्ही होतो. एकतंर सेल्सवाल्या लोकांना पहिल्या दिवसापासूनंच ऐकायला मिळत असतं की सेल्सवाले मे फायर होनी चाहीये, ऑर्डर लाने की भूख, एक आग होनी चाहीये वगैरे वगैरे. मग नवोदित कार्यकर्ते पेटून उठतात. आम्हीही तसेच पेटलेल्या अवस्थेत तयारी करुन पहीलंवहीलं सेल्सपिच तयार केलं नि सादरंही केलं. त्यात आम्ही काय विकतोय ते लै भारीये यासोबतंच काॅंपिटीटर जे विकतोय ते कसं बकवास किंवा खराब क्वालिटीचं आहे या आशयाच्या माहितीचा भरणा होता.

त्यानंतर माझ्या बाॅसने मला जो फिडबॅक दिला होता तो मी कधीच विसरणार नाही. माझा बाॅस मला म्हणाला होता, “कुणाल एक गोष्ट लक्षात कायम ठेव, दुसऱ्याच्या प्राॅडक्टला डीमीन करुन किंवा ते कसं खराब आहे अशी जाहिरात करुन कधीच आपला सेल होत नाही किंबहुना करायचा नाही. एकावेळी दोन पिक्चर रीलीज झाले असतील तर एक्स पिक्चर खराब म्हणून वायला गर्दी होईल याची खात्री कोणीच देऊ शकत नाही. मी पेन विकतोय आणि काॅंपिटीटरंही पेन विकतोय तर माझा पेन कसा छान ही माहीती समोरच्याला दे, कधीही त्याचा पेन खराब आहे म्हणून माझा घ्या असं सांगू नकोस. दोनचार किंवा पाचदहा वेळेस सेल होईलंही पण ती सस्टेनेबल ग्रोथ नसेल. किती दिवस समोरच्याचं प्राॅडक्ट खराब म्हणून तुझं घेतील लोक? तुझं प्राॅडक्ट चांगलं म्हणून लोक घेऊ लागले तर मात्र तुझ्या सेलमध्ये कंसिस्टंसी आणि सस्टेनॅबिलीटी असेल”.

ही गोष्ट त्या दिवसापासून डोक्यात फिट्ट बसलेली आहे. दुसऱ्याची रेघ छोटी करुन आपली मोठी करायची नाही ही खूप महत्वाची गोष्ट करीयरच्या सुरुवातीलाच शिकलो. आणि ही गोष्ट आयुष्यात खूप ठिकाणी रीलेट होते. प्रत्येक माणूस, घटना, परिस्थिती आपल्याला चांगलंच काहीतरी शिकवून जाते यावर माझा ठाम विश्वास आहे. समोरची व्यक्ति/परिस्थिती/घटना चांगली असली तर आपोआपंच चांगली शिकवण मिळते, वाईट असेल तर कसं वागू नये हे शिकता येतं. आपण काय घ्यायचं ते आपल्यावर असतं.

हे सगळं आत्ता आठवण्याचं कारण म्हणजे सध्या ट्रेंडमध्ये असलेली चीनी वस्तूंविरोधी तथाकथित लाट. जो उठतो तो बाॅयकाॅट चायनीज प्राॅडक्टस, तुमच्याकडे आधीच असलेल्या वस्तूही वर्षभरात काढून टाका वगैरे सांगत सुटलाय. काही दिडशहाण्यांनी काल पुण्यात कचकड्याचे फोन फोडून चीन विरोधात प्रतिकात्मक लढाईला सुवरुवात केलीये. बाबांनो चीनकडे प्राॅडक्टसची जी रेंज/वरायटी आहे ती आपल्याकडे आहे का? क्वालिटी, वाॅल्यूम, अफोर्डॅबिलिटी या निकषांवर त्यांच्याकडे जे प्रचंड ऑप्शंस आहेत ते ग्राहकांना कुठून मिळणारेत का? चले तो चांद तक नही तो रात तक एवढंच चीनी वस्तूबद्दल माहीती असणाऱ्यांची रविवारपेठ आणि तत्सम चीप चीनी वस्तू मिळणाऱ्या ठिकाणांपलिकडे पोहोच गेलीच नाहीये. चीन पाच-सात हजारात बारा मेगापिक्सेल कॅमेरा, किमान ६४ जीबी मेमरीस्पेसवाले, बऱ्यापैकी स्पीड असणारे मोबाईल फोन उपलब्ध करुन देतं, ४०-५० हजारांच्या रेंजमधले ॲपलसोबत स्पेसिफीकेशंसवाईज कंपिट करु शकेल असलेही फोन विकतं याकव्यतिरिक्त मोबाईल मार्केटमध्ये सगळ्यात जास्त गाजावाजा असणाऱ्या ॲपलचं प्राॅडक्शन/असेंब्ली चीनमध्ये होतेय. ही रेंज आहे का आपल्याकडे? हे झालं डायरेक्ट एंडयुजर वापरत असणाऱ्या प्राॅडक्टबद्दल.

बाकी कित्येक इलेक्ट्राॅनिक वस्तू आहेत ज्यात ढीगानी चाईल्ड पार्टस चीनकडून घेऊनंच एंडप्राॅडक्ट बनतं. अगदी मुस्लिमांच्या डोक्यावर घालायच्या गोल टोप्यांपासून ते हिंदूच्या लाडक्या गणपतीच्या मूर्तीही चीनमधून भारतात येतात. चीनी वस्तू घेऊ नका सांगणं हे खूपंच सोपंय पण चीनी वस्तूंना त्या तोडीचे ग्राहकांना परवडतील असे पर्याय आहेत का आपल्याकडे. पुढची काही वर्ष इन्वेस्ट करुन आपली चीनी वस्तूंना तोडीसतोड पर्याय (क्वालिटी/क्वांटीटी/प्राईज या सर्व आघाड्यांवर) देण्याची तयारी आहे का? लोकांना ज्यादिवशी आपण या सगळ्या आघाड्यांवर चांगले पर्याय उपलब्ध करुन देऊ त्यादिवशी बाॅयकाॅट चायनीज प्राॅडक्टस असं सांगायची वेळंच येणार नाही. आपलं नाणं खणखणीत आहे हे फक्त सांगा आणि सिद्ध करा, दुसऱ्याच्या नाण्याकडे लोक ढुंकूनंही बघणार नाहीत.

एकदा जागतिकीकरण आणि भांडवलशाही व्यवस्थेची निवड केल्यानंतर अन त्या व्यवस्थेचा अविभाज्य भाग झाल्यावर ती नाकारण्यात काय हशील आहे? शिवाय आपल्याला चीनच्या वाटेवर जायचं आहे का हाही मुद्दा आहेच. आपल्याच लोकांना जनावरांपेक्षा वाईट वागणूक देऊन, अनन्वीत छळ करुन काबाडकष्टाला जुंपुन आपल्याला मास प्राॅडक्शन वगैरेमध्ये चीनच्या पुढे जायचंय का?

आपली रेघ मोठी करण्यावर भर द्या मित्रांनो... दुसऱ्याच्या रेघा छोट्या करण्यात प्रयत्न आणि वेळ घालवण्यात काहीही अर्थ नाही